Ανακοίνωση για την επέμβαση της αστυνομίας στην κατάληψη της Πρυτανείας του ΕΚΠΑ

Καταδικάζουμε απερίφραστα την απόφαση της κυβέρνησης να επέμβει με αστυνομικές δυνάμεις στην κατάληψη της Πρυτανείας του ΕΚΠΑ, καθώς και το κλίμα τρομοκρατίας που δημιουργήθηκε όλο το προηγούμενο διάστημα από τις δυνάμεις καταστολής στην ευρύτερη περιοχή γύρω από την κατάληψη.

Η κυβέρνηση γενικά και ο Υπουργός Πανούσης ειδικά, είναι υπόλογοι για την καταπάτηση του πανεπιστημιακού ασύλου, τις αναίτιες συλλήψεις, τις προσαγωγές και τους ξυλοδαρμούς υποστηρικτών της κατάληψης ή ακόμα και περαστικών. Δυστυχώς οι δυνάμεις καταστολής δεν έδρασαν "αυτόνομα" για να "υπονομεύσουν" την κυβέρνηση, αλλά κάτω από τις εντολές της.

Το επιχείρημα πως "η κατάληψη ήταν αναίτια αφού η κυβέρνηση φέρνει νομοσχέδιο που ικανοποιεί τα αιτήματά της" εκφράζει την λανθασμένη άποψη πως οι κινητοποιήσεις και τα νομοσχέδια της κυβέρνησης είναι εξ ορισμού αντιπαραθετικά μεταξύ τους - και σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί να δικαιολογήσει την αστυνομική επέμβαση. Η κριτική που πρέπει να γίνει στους αναρχικούς που προχώρησαν στην κατάληψη της Πρυτανείας δεν μπορεί να αφορά την ίδια την κινητοποίησή τους, αλλά το ότι δεν συνέδεσαν το αγώνα για τα δίκαια αιτήματα των απεργών πείνας - τα οποία αποτελούν πάγιες θέσεις της Αριστεράς και μόνο μερικώς ικανοποιούνται από το νομοσχέδιο της κυβέρνησης, σε σημείο μάλιστα που για να γίνει πιο ολοκληρωμένο κατέθεσαν τροπολογίες οι ίδιοι οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ - με το πραγματικό κίνημα των εργαζόμενων και της νεολαίας.

Η αποπομπή του προκλητικού Υπουργού Πανούση από την κυβέρνηση και η άμεση απελευθέρωση των συλληφθέντων, αποτελούν επιτακτική αναγκαιότητα. Δεδομένης όμως της "σύμπνοιας" της μεταξύ αυτού και της υπόλοιπης κυβέρνησης, αποτελεί επίσης επιτακτική αναγκαιότητα, η εγκατάλειψη από την κυβέρνηση της σημερινής πολιτικής της για τα ένοπλα σώματα ασφαλείας και η εφαρμογή των παρακάτω μέτρων:

• Κατάργηση όλων των ειδικών δυνάμεων καταστολής και αστυνόμευσης των αγώνων του εργαζόμενου λαού και της νεολαίας.
• Απαγόρευση παρουσίας των σωμάτων ασφαλείας στους χώρους στους οποίους διεξάγεται πολιτική και συνδικαλιστική δραστηριότητα και επέκταση του ασύλου σε όλους τους εκπαιδευτικούς και εργασιακούς χώρους.
• Κατάργηση κάθε αυτοδιοίκητου των σωμάτων ασφαλείας. Υπαγωγή τους στον έλεγχο των μαζικών οργανώσεων του εργαζόμενου λαού και της νεολαίας και μετατροπή τους σε πολιτοφυλακές, με εκ περιτροπής συμμετοχή σε αυτές μελών των μαζικών εργατικών οργανώσεων και της νεολαίας. Καθορισμός του προγράμματος εκπαίδευσής τους από τις μαζικές οργανώσεις.
• Αμοιβή όλων των αξιωματούχων με το μισθό ενός ειδικευμένου εργάτη.

Η καταγωγή της θρησκείας - Τεντ Γκραντ & Άλαν Γουντς

Αναδημοσιεύουμε μεταφρασμένο στα ελληνικά, ένα απόσπασμα από το εξαιρετικό μαρξιστικό έργο "Η Διαλεκτική σε Αντεπίθεση" των Τεντ Γκραντ και Άλαν Γουντς.

«Ο άνθρωπος είναι τρελός. Δε γνώριζε τον τρόπο με τον οποίο να δημιουργήσει μια κάμπια και δημιούργησε θεούς με την ντουζίνα» (Montaigne).

«Ολόκληρη η μυθολογία υπερβαίνει, κυριαρχεί και μορφοποιεί τη δύναμη της φύσης στη φαντασία και με τη φαντασία: κατά συνέπεια εξαφανίζεται με την έλευση της πραγματικής κυριαρχίας πάνω σε αυτή» (Μάρξ).

Τα ζώα δεν έχουν θρησκεία και στο παρελθόν λεγόταν πως αυτό αποτελούσε την κυρίαρχη διαφορά μεταξύ ανθρώπου και «κτήνους». Αλλά αυτός είναι απλά ένας άλλος τρόπος για να πούμε ότι μόνο οι άνθρωποι κατέχουν συνείδηση, με την πλήρη σημασία της λέξης. Τα τελευταία χρόνια έχει υπάρξει μια αντίδραση ενάντια στην ιδέα του Ανθρώπου ως ένα ειδικό και μοναδικό Δημιούργημα. Αυτό είναι αναμφισβήτητα σωστό, με την έννοια ότι οι άνθρωποι εξελίχθηκαν από τα ζώα και σε ένα μεγάλο βαθμό παραμένουν ζώα. Όχι μόνο μοιραζόμαστε πολλές από τις σωματικές μας λειτουργίες με άλλα ζώα, αλλά η γενετική διαφορά μεταξύ ανθρώπων και χιμπαντζήδων είναι λιγότερο από 2%. Αυτή είναι μια συντριπτική απάντηση στις ανοησίες των οπαδών της Δημιουργίας.

Οι τελευταίες έρευνες με τους χιμπαντζήδες μπονόμπο απέδειξαν πέρα από κάθε αμφιβολία πως τα πρωτεύοντα που βρίσκονται πιο κοντά στους ανθρώπους είναι ικανά για κάποιο επίπεδο διανοητικής δραστηριότητας, παρόμοιας από κάποια σκοπιά με εκείνη ενός ανθρώπινου παιδιού. Αυτή είναι μια εκπληκτική απόδειξη της συγγένειας μεταξύ των ανθρώπων και των πιο αναπτυγμένων πρωτευόντων, αλλά εδώ η αναλογία αρχίζει να καταρρέει. Παρ’ όλες τις προσπάθειες των πειραματιστών, οι αιχμαλωτισμένοι μπονόμπο δεν μπόρεσαν να μιλήσουν ούτε να κατασκευάσουν ένα πέτρινο εργαλείο που να μοιάζει έστω και ελάχιστα με το απλούστερο  εργαλείο που δημιούργησαν τα πρώιμα ανθρωποειδή. Η γενετική διαφορά του 2%  μεταξύ ανθρώπων και χιμπαντζήδων σηματοδοτεί το ποιοτικό άλμα από τα ζώα προς τον άνθρωπο. Αυτό πραγματοποιήθηκε όχι από κάποιο Δημιουργό, αλλά από την ανάπτυξη του εγκεφάλου μέσω της χειρωνακτικής εργασίας.

Η δεξιότητα για την κατασκευή ακόμα και του απλούστερου πέτρινου εργαλείου εμπεριέχει μια πολύ υψηλού επιπέδου διανοητική ικανότητα και αφηρημένη σκέψη. Την ικανότητα της επιλογής του σωστού τύπου πέτρας και  της απόρριψής άλλων, την επιλογή της σωστής γωνίας για να χτυπήσεις και την εφαρμογή της σχεδόν σωστής ποσότητας δύναμης – όλα αυτά είναι ιδιαίτερα σύνθετες διανοητικές λειτουργίες. Εμπεριέχουν ένα βαθμό σχεδιασμού και πρόβλεψης που δεν συναντάται ούτε στα πιο ανεπτυγμένα πρωτεύοντα. Παρ’ όλα αυτά, η χρήση και η κατασκευή των πέτρινων εργαλείων δεν ήταν το αποτέλεσμα του συνειδητού σχεδιασμού, αλλά ήταν κάτι το οποίο επιβλήθηκε στους μακρινούς προγόνους του ανθρώπου από την αναγκαιότητα . Δεν ήταν η συνείδηση που δημιούργησε την ανθρωπότητα, αλλά ήταν οι αναγκαίες συνθήκες της ανθρώπινης ύπαρξης εκείνες που οδήγησαν στην ανάπτυξη του εγκεφάλου, του λόγου και του πολιτισμού, συμπεριλαμβάνοντας και τη θρησκεία.

Η ανάγκη για την κατανόηση του κόσμου συνδεόταν πολύ στενά με την ανάγκη της επιβίωσης. Εκείνα τα πρώιμα ανθρωποειδή που ανακάλυψαν τη χρήση των πέτρινων ξέστρων για να κατακρεουργήσουν νεκρά ζώα με παχιά δέρματα, απέκτησαν ένα σχετικά μεγάλο πλεονέκτημα έναντι εκείνων οι οποίοι αρνούνταν την πρόσβαση σε αυτή την πλούσια πηγή λίπους και πρωτεϊνών. Εκείνοι που τελειοποίησαν τα πέτρινα  εργαλεία τους και ερεύνησαν το  που να βρίσκουν τα καλύτερα υλικά, απέκτησαν μεγαλύτερες πιθανότητες επιβίωσης έναντι εκείνων που δεν το έκαναν. Με την ανάπτυξη της τεχνικής ήρθε και η επέκταση του μυαλού και η ανάγκη να εξηγηθούν τα φαινόμενα της φύσης, τα οποία καθόριζαν τις ζωές τους.

Η ΑΦΗΡΗΜΕΝΗ ΣΚΕΨΗ

Για εκατομμύρια χρόνια μέσω του πειραματισμού και του λάθους, οι πρόγονοι μας άρχισαν να δημιουργούν σχέσεις μεταξύ των αντικειμένων. Άρχισαν να κάνουν αφηρημένες σκέψεις, δηλαδή να γενικεύουν μέσα από την εμπειρία και την πράξη.

Για αιώνες, το κεντρικό ζήτημα της φιλοσοφίας ήταν η σχέση της σκέψης με την ύπαρξη. Οι περισσότεροι άνθρωποι ζουν τις ζωές τους χωρίς την παραμικρή αναγνώριση αυτού του προβλήματος. Σκέφτονται και πράττουν, περπατούν και εργάζονται χωρίς την παραμικρή δυσκολία. Επιπρόσθετα, δεν θα μπορούσαν ποτέ να  θεωρήσουν ως ασύμβατες τις δύο πιο βασικές ανθρώπινες δραστηριότητες, που είναι στην πράξη απόλυτα συνδεδεμένες μεταξύ τους. Ακόμα και η πιο στοιχειώδης δραστηριότητα, αν εξαιρέσουμε τις βιολογικά καθορισμένες απλές αντιδράσεις, απαιτεί κάποια σκέψη, Ως ένα βαθμό αυτό είναι αλήθεια όχι μόνο για τους ανθρώπους αλλά και για τα ζώα επίσης, όπως μια γάτα η οποία κάθεται περιμένοντας ένα ποντίκι. Στον άνθρωπο παρόλα αυτά, το είδος της σκέψης και του σχεδιασμού έχει ένα ποιοτικά ανώτερο χαρακτήρα από οποιανδήποτε διανοητική δραστηριότητα ακόμα και του πιο προχωρημένου πιθήκου.

Αυτό το γεγονός συνδέεται απόλυτα με την ικανότητα για αφηρημένη σκέψη , η οποία δίνει στους ανθρώπους την ικανότητα να προχωρήσουν πέρα από το άμεσο περιβάλλον το οποίο τους δίνεται από τις αισθήσεις τους. Μπορούμε να οραματιζόμαστε καταστάσεις όχι μόνο από το παρελθόν( τα ζώα έχουν επίσης μνήμη, όπως ένας σκύλος ο οποίος μαζεύεται στη θέα του ραβδιού) αλλά και για το μέλλον. Μπορούμε να προβλέψουμε σύνθετες καταστάσεις, να σχεδιάσουμε και κατά συνέπεια να καθορίσουμε το αποτέλεσμα και ως ένα βαθμό να καθορίσουμε την δική μας μοίρα. Αν και δεν σκεφτόμαστε συνήθως γι’ αυτό το πράγμα, αυτό αποτελεί μια κολοσσιαία κατάκτηση  η οποία διαχωρίζει το ανθρώπινο είδος από την υπόλοιπη φύση. «Εκείνο το οποίο είναι ξεχωριστό στον ανθρώπινο συλλογισμό», λέει ο καθηγητής Gordon Childe» είναι ότι μπορεί να πάει πάρα πολύ μακριά από την παρούσα κατάσταση απ’οσο οποιαδήποτε άλλη λογική σκέψη  κάποιου ζώου έχει πάει ποτέ». Από αυτή την ικανότητα απορρέουν όλα τα απλά δημιουργήματα του πολιτισμού, της κουλτούρας, της τέχνης, της μουσικής, της λογοτεχνίας, της επιστήμης, της φιλοσοφίας, της θρησκείας. Εμείς θεωρούμε επίσης δεδομένο ότι όλα αυτά δεν έχουν πέσει από τον ουρανό, αλλά είναι το αποτέλεσμα των εκατομμυρίων ετών της εξέλιξης.

Ο Έλληνας φιλόσοφος Αναξαγόρας (500-428π.Χ), κάνοντας μια θαυμάσια αφαίρεση, είπε πως η διανοητική ανάπτυξη του Ανθρώπου εξαρτήθηκε από την απελευθέρωση των χεριών. Σε ένα από τα πιο σημαντικά άρθρα του «Ο Ρόλος της Εργασίας στην Εξανθρώπιση του Πιθήκου» ο Ένγκελς έδειξε τον ακριβή τρόπο με τον οποίο γίνεται αυτή η μετάβαση. Απέδειξε πως η όρθια στάση, η απελευθέρωση των χεριών για εργασία, η μορφή των χεριών και η θέση  του αντίχειρα απέναντι στα δάχτυλα που επέτρεψε το πιάσιμο, ήταν οι φυσιολογικές προϋποθέσεις για την κατασκευή των εργαλείων, οι οποίες  με την σειρά τους ήταν η βασική κινητήρια δύναμη για την ανάπτυξη του εγκεφάλου. Η ίδια η ομιλία η οποία είναι αδιαχώριστη από την σκέψη, προέκυψε από τις απαιτήσεις της κοινωνικής παραγωγής και από την ανάγκη κατανόησης πολύπλοκων λειτουργιών μέσω της συνεργασίας.

Αυτές οι θεωρίες του Ένγκελς έχουν επιβεβαιωθεί πλήρως από τις πρόσφατες ανακαλύψεις της παλαιοντολογίας, που έδειξαν πως οι ανθρωποειδείς πίθηκοι εμφανίστηκαν στην Αφρική πολύ νωρίτερα απ’ ότι νόμιζαν μέχρι τώρα και πώς είχαν εγκεφάλους που δεν ήταν μεγαλύτεροι απ’ αυτούς ενός σύγχρονου χιμπατζή. Και αυτό σημαίνει ότι η ανάπτυξη του εγκεφάλου  συνέβη μετά την εποχή της παραγωγής των εργαλείων και ήταν το αποτέλεσμα της. Έτσι δεν είναι σωστό το «εν αρχή ην ο λόγος» αλλά , όπως διακήρυξε ο Γερμανός ποιητής Goethe, «εν αρχή ην η πράξη».

Η ικανότητα σύλληψης της αφηρημένης σκέψης είναι αξεχώριστη από την ομιλία. Ο διάσημος μελετητής της ιστορίας GordonChilde παρατηρεί: « Η λογική και όλα εκείνα τα οποία ονομάζουμε σκέψη, συμπεριλαμβανόμενων και των χιμπατζήδων ακόμα, πρέπει να εμπεριέχουν διανοητικές λειτουργίες αυτών που οι ψυχολόγοι ονομάζουν είδωλα. Ένα οπτικό είδωλο , για παράδειγμα μια διανοητική εικόνα μιας μπανάνας είναι πάντα αναγκαίο να είναι η εικόνα μιας συγκεκριμένης μπανάνας σε ένα συγκεκριμένο σημείο. Αντίθετα μια λέξη είναι πολύ πιο γενική και αφηρημένη έννοια, όπως εξηγήσαμε  έχοντας αποκλείσει όλες τις τυχαίες ιδιότητες οι οποίες δίνουν μοναδικότητα σε οποιαδήποτε πραγματική μπανάνα. Τα διανοητικά είδωλα των λέξεων (εικόνες του ήχου ή των μυϊκών κινήσεων που συνεπάγονται από την άρθρωση του) σχηματίζουν πολύ βολικούς μετρητές με τους οποίους σκεφτόμαστε. Με την βοήθεια τους η σκέψη  εμπεριέχει απαραίτητα και εκείνη την ποιότητα της αφαιρετικότητας και της γενικότητας η οποία φαίνεται να λείπει από την σκέψη των ζώων.  Οι άνθρωποι μπορούν να σκέφτονται όπως και να μιλούν για την τάξη των αντικειμένων τα οποία ονομάζονται μπανάνες. Ο χιμπατζής δεν πάει ποτέ παραπέρα από την σκέψη «αυτή η μπανάνα σε εκείνο το τσαμπί». Με αυτό τον τρόπο το κοινωνικό εργαλείο που λέγεται ομιλία έχει συνεισφέρει σε αυτό που μεγαλόστομα περιγράφεται «απελευθέρωση του ανθρώπου» από το περιορισμένο προς το συγκεκριμένο».

Οι πρώιμοι άνθρωποι, ύστερα από μια μεγάλη χρονική περίοδο, δημιούργησαν την γενική εικόνα ενός φυτού ή ενός ζώου. Αυτό προέκυψε από την συγκεκριμένη παρατήρηση πολλών φυτών και πολλών ζώων. Όταν φτάσουμε στην γενική αντίληψη του «φυτού» δε βλέπουμε μπροστά μας αυτό ή εκείνο το λουλούδι ή θάμνο, αλλά αυτό που είναι κοινό σε όλα αυτά. Αντιλαμβανόμαστε την ουσία ενός φυτού, την εσωτερική του υπόσταση. Σε σύγκριση με αυτό, οι ασυνήθιστες ιδιότητες του κάθε φυτού ξεχωριστά , φαίνονται δευτερογενείς και ασταθείς. Αυτό το οποίο είναι μόνιμο και γενικό για όλα, εμπεριέχεται στην γενική αντίληψη. Δεν μπορούμε ποτέ να δούμε πραγματικά ένα φυτό σαν τέτοιο σε σχέση με συγκεκριμένα λουλούδια ή θάμνους. Είναι μια αφαίρεση του μυαλού. Αλλά παρ’ όλα αυτά είναι μια βαθύτερη και πιο αληθινή έκφραση εκείνου το οποίο είναι ουσιώδες στη φύση του φυτού όταν απογυμνωθεί από όλες τις δευτερογενείς του ιδιότητες.

Ο ΘΕΟΣ ΣΤΟΥΣ ΠΡΩΤΟΓΟΝΟΥΣ

Παρ’ όλα αυτά οι αφαιρετικές σκέψεις των πρώιμων ανθρώπων απείχαν πολύ από το να έχουν έναν επιστημονικό χαρακτήρα. Ήταν ανιχνευτικές εξερευνήσεις, όπως οι εντυπώσεις ενός παιδιού – εικασίες και υποθέσεις μερικές φορές λανθασμένες, αλλά πάντα τολμηρές και επινοητικές. Για τους μακρινούς μας προγόνους ο ήλιος ήταν ένα μεγάλο ον που μερικές φορές τους ζέσταινε και μερικές φορές τους έκαιγε. Η γη ήταν ένας κοιμισμένος γίγαντας. Η φωτιά ήταν ένα άγριο ζώο που τους χτυπούσε όποτε την άγγιζαν. Οι πρώιμοι άνθρωποι είχαν την εμπειρία των κεραυνών και των αστραπών. Αυτό θα πρέπει να τους είχε φοβίσει, όπως φοβίζει ακόμα και τα ζώα και τους ανθρώπους. Αλλά, σε αντίθεση με τα ζώα, οι άνθρωποι αναζήτησαν μια γενική εξήγηση αυτού του φαινομένου . Με δεδομένη την απουσία της οποιασδήποτε επιστημονικής γνώσης, η εξήγηση ήταν μόνιμα μια υπερφυσική εξήγηση – κάποιος θεός που χτυπάει ένα αμόνι με το σφυρί του. Για τα δικά μας μάτια τέτοιες ερμηνείες φαίνονται απλά αστείες, όπως οι απλοϊκές ερμηνείες των παιδιών. Παρ’ όλα αυτά , σε εκείνη την περίοδο ήταν πολύ σημαντικές υποθέσεις – μια προσπάθεια να βρεθεί μια λογική αιτία για το φαινόμενο, την οποία οι άνθρωποι διέκριναν από την άμεση εμπειρία και ήταν κάτι τελείως ξεχωριστό από αυτή.

Η πιο χαρακτηριστική μορφή της πρώιμης Θρησκείας είναι ο ανιμισμός - η αντίληψη πως τα πάντα, ζωντανά ή μη, έχουν ένα πνεύμα. Βλέπουμε το ίδιο είδος αντίδρασης  σε ένα παιδί που χαστουκίζει  ένα τραπέζι  επειδή χτύπησε επάνω το κεφάλι του. Με τον ίδιο τρόπο οι πρώιμοι άνθρωποι, ακόμα και μερικές φυλές μέχρι σήμερα, θα ζητήσουν από το πνεύμα ενός δέντρου να τους συγχωρήσει πριν το κόψουν. Ο ανιμισμός ανήκει σε μια περίοδο όπου το ανθρώπινο είδος δεν είχε πλήρως διαχωρίσει τον εαυτό του από το ζωικό βασίλειο και από την φύση γενικά.

Η συγγένεια των ανθρώπων με τον κόσμο των ζώων πιστοποιείται από την φρεσκάδα και την ομορφιά της τέχνης των σπηλαίων όπου τα άλογα, ελάφια και βίσονες απεικονίζονται με τέτοια φυσικότητα που δεν μπορεί πλέον να συλληφθεί από ένα σύγχρονο καλλιτέχνη. Είναι η παιδικότητα του ανθρώπινου είδους, η οποία  έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Μπορούμε μόνο να φανταστούμε την ψυχολογία αυτών των πολύ  μακρινών προγόνων μας. Αλλά συνδυάζοντας τις ανακαλύψεις της παλαιοντολογίας και της ανθρωπολογίας είναι δυνατό να αναπαραστήσουμε, τουλάχιστον σε γενικές γραμμές, τον κόσμο από τον οποίο προήλθαμε.

Στην κλασσική ανθρωπολογική μελέτη για την προέλευση της μαγείας και της θρησκείας ο Sir James Frazer γράφει: «Ένας άγριος δύσκολα συλλαμβάνει τη διαφορά μεταξύ του φυσικού και του υπερφυσικού, που συχνά αντιλαμβάνονται οι πιο προχωρημένοι άνθρωποι. Γι’ αυτόν ο κόσμος σε μεγάλο βαθμό έχει δημιουργηθεί από υπερφυσικούς παράγοντες, πράγμα που σημαίνει από όντα που λειτουργούν με παρορμήσεις και κίνητρα σαν και τα δικά του. Σε ένα κόσμο τόσο φανταστικό δε βλέπει κανένα όριο  στην δυνατότητα επηρεασμού των πηγών της φύσης  για δικό του όφελος. Προσευχές, υποσχέσεις ή απειλές μπορεί να του εξασφαλίσουν καλό καιρό και μια επαρκή σοδειά από τους θεούς. Και αν τότε δε χρειάζεται να κάνει έκκληση σε κανένα ανώτερο ον, αυτός ο άγριος κρατάει για τον εαυτό του όλες τις απαραίτητες δυνάμεις για να εξασφαλίσει την καλή διαβίωση του εαυτού του και των πιστών».

Η ΙΔΕΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ

Η αντίληψη πως η ψυχή υπάρχει χωριστά και έξω από το σώμα από το σώμα προέρχεται από την πλέον πρώιμη περίοδο της αγριότητας. Η βάση γι’ αυτή την αντίληψη είναι αρκετά καθαρή. Όταν κοιμόμαστε η ψυχή φαίνεται να φεύγει από το σώμα και να περιπλανιέται στα όνειρα. Προεκτείνοντας κάτι τέτοιο, η ομοιότητα μεταξύ θανάτου και ύπνου («ο δεύτερος εαυτός του θανάτου» όπως ονόμασε τον ύπνο ο Σαίξπηρ) πρόκρινε την ιδέα πως η ψυχή θα μπορούσε να συνεχίσει να υπάρχει και μετά το θάνατο. Έτσι οι πρώτοι άνθρωποι συμπέραναν πως υπάρχει κάτι μέσα τους που είναι ξεχωριστό από το σώμα τους. Αυτή είναι η ψυχή, η οποία διατάζει το σώμα και μπορεί να κάνει όλων των ειδών τα απίστευτα πράγματα, ακόμα και αν το σώμα κοιμάται. Παρατήρησαν επίσης πως λόγια σοφίας βγαίνουν από τα στόματα των ηλικιωμένων ανθρώπων και συμπέραναν πως, αν και το σώμα φθείρεται, η ψυχή εξακολουθεί να ζει. Για τους ανθρώπους οι οποίοι ήταν συνηθισμένοι στην ιδέα της μετανάστευσης, ο θάνατος φαινόταν σαν η μετανάστευση της ψυχής, η οποία χρειαζόταν τροφή και τα απαραίτητα για το ταξίδι.

Στην αρχή αυτά τα πνεύματα δεν είχαν καμιά συγκεκριμένη κατοικία. Απλώς περιπλανούνταν κάνοντας συνήθως φασαρία, κάτι που υποχρέωνε τους ζωντανούς να προχωρούν σε ασυνήθιστες αποστάσεις ώστε να τα ικανοποιήσουν. Εδώ βρίσκεται η προέλευση των θρησκευτικών τελετών. Τελικά κυριάρχησε η άποψη πως η βοήθεια προς αυτά τα πνεύματα μπορεί να εξασφαλιστεί μέσω της προσευχής. Σε αυτό το στάδιο η θρησκεία (μαγεία), η τέχνη και η επιστήμη δεν ήταν καθόλου διαφοροποιημένες.

Οι πρώιμοι άνθρωποι, μην έχοντας τα μέσα για να εξασφαλίσουν πραγματική ισχύ πάνω στο περιβάλλον τους, προσπάθησαν να πετύχουν σους σκοπούς τους μέσω των μαγικών σχέσεων με τη φύση και έτσι να της υποβάλουν τη θέληση τους. Η στάση των πρωίμων ανθρώπων προς τα πνεύματα - θεούς και προς τα «φετίχ» ήταν τελείως πρακτική. Οι προσευχές είχαν σκοπό να φέρουν αποτελέσματα. Ένας άνθρωπος θα μπορούσε να φτιάξει ένα είδωλο με τα ίδια του τα χέρια και να πέσει μπρούμυτα να το προσκυνήσει. Αλλά αν δεν ερχόταν το αναμενόμενο αποτέλεσμα, θα μπορούσε να το καταραστεί ή να το χτυπήσει, έτσι ώστε να καταφέρει δια της βίας αυτό που απέτυχε να καταφέρει με τα παρακάλια. Σε αυτόν τον παράξενο κόσμο των ονείρων και των φαντασμάτων, αυτό τον κόσμο της θρησκείας, το πρωτόγονο μυαλό έβλεπε οτιδήποτε γινόταν σαν το αποτέλεσμα αόρατων πνευμάτων. Κάθε θάμνος και ρυάκι ήταν ένα ζωντανό πλάσμα, φιλικό ή εχθρικό. Κάθε τυχαίο γεγονός, όνειρο, πόνος ή αίσθηση οφειλόταν σε ένα πνεύμα. Οι θρησκευτικές ερμηνείες κάλυπταν το κενό που άφηνε η απουσία της γνώσης των νόμων της φύσης. Ακόμα και ο θάνατος δεν γινόταν αντιληπτός ως μια φυσική κατάσταση αλλά σαν το αποτέλεσμα κάποιας επίθεσης από κάποιον θεό.

Για το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος της ύπαρξης του ανθρώπινου γένους, τα μυαλά των ανθρώπων ήταν γεμάτα από τέτοιου είδους πράγματα. Και όχι μόνο σε αυτό που ο κόσμος αρέσκεται να περιγράφει με τον όρο πρωτόγονες κοινωνίες. Παρομοίου είδους δεισιδαιμονίες συνεχίζουν να υπάρχουν, με ελάχιστα διαφοροποιημένο προσωπείο, μέχρι και σήμερα. Κάτω από την λεπτή επίστρωση του πολιτισμού καραδοκούν πρωτόγονες και παράλογες τάσεις και ιδέες, οι οποίες έχουν τις ρίζες σε ένα μακρινό παρελθόν που έχει μισοξεχαστεί, αλλά δεν έχει ακόμα ξεχαστεί. Ούτε και θα μπορέσει τελικά να ξεριζωθεί από την ανθρώπινη συνείδηση μέχρι οι άνθρωποι να κατακτήσουν τον πλήρη έλεγχο πάνω στις συνθήκες της ύπαρξης τους.

Πάμπλο Πικάσο – 78 χρόνια μετά την Γκουέρνικα

"Τι νομίζετε ότι είναι ο καλλιτέχνης; Ένας ηλίθιος ο οποίος, αν είναι ζωγράφος, έχει μόνο  μάτια, αν είναι μουσικός έχει μόνο αυτιά, αν είναι ποιητής έχει μια λύρα σε κάθε θάλαμο της καρδιάς του, ή αν είναι πυγμάχος, μόνο μύες; Αντιθέτως, είναι ταυτόχρονα και πολιτικό ον, βρίσκεται σε συνεχή επαγρύπνιση για τα σπαρακτικά, συνταρακτικά ή δυσάρεστα γεγονότα του κόσμου από τα οποία παίρνει και το δικό του χαρακτήρα. Πώς θα ήταν δυνατόν να διαχωρίσεις τον εαυτό σου από τους άλλους ανθρώπους; εξαιτίας ποιας αδιαφορίας θα απομακρύνεις τον εαυτό σου από τη ζωή που τόσο άφθονα φέρνουν μπροστά στα μάτια σου; Όχι, η ζωγραφική δεν γίνεται για να διακοσμήσει διαμερίσματα. Είναι ένα μέσο για επιθετικό και αμυντικό πόλεμο εναντίον του εχθρού". Πάμπλο Πικάσο, Τα Γαλλικά Γράμματα, Μάρτιος του 1945.

Την 26η Απριλίου του 1937 ο στρατηγός Φράνκο με εντολή από το γερμανικό επιτελείο, προχώρησε ενάντια στην Δημοκρατική Ισπανία στον εναέριο βομβαρδισμό της μικρής και ανυπεράσπιστης βασκικής πόλης της Γκουέρνικα. Το μοντέλο όλων των μετέπειτα βομβαρδισμών, με τα βομβαρδιστικά αεροπλάνα Junker και Heinkel της Λεγεώνας “Κόνδωρ”, προκάλεσε μια κόλαση επί της γης με τη μορφή βομβών ακόμα και 1000 λιβρών που έπεσαν σε μια πόλη δέκα χιλιάδων κατοίκων. Τα μαχητικά αεροσκάφη Heinkel, σύμφωνα με δημοσιεύματα του Τύπου, πυροβολούσαν τα πλήθη καθώς αυτά αναζητούσαν διέξοδο στα γύρω χωράφια.

Περίπου δύο μήνες αργότερα, σαν αποτέλεσμα της ήδη υπάρχουσας συμφωνίας μεταξύ του ιδίου και της ισπανικής Δημοκρατικής Κυβέρνησης, ο Πάμπλο Πικάσο, ο πιο διάσημος καλλιτέχνης του 20ου αιώνα, επρόκειτο να παραδώσει έναν μεγάλο πίνακα για να εγκατασταθεί στο ισπανικό περίπτερο της Παγκόσμιας Έκθεσης του Παρισιού. Κάτω από έντονες αντιδράσεις και συζητήσεις, στα αποκαλυπτήρια παρουσιάστηκε η Γκουέρνικα. Παρά το τεράστιο κύρος του, η κυρίαρχη φιλολογία σπάνια αναφέρει ότι ο Πικάσο ήταν ένας άνθρωπος της Αριστεράς.

Το να αντικρύζει κανείς τον πρωτότυπο αυτόν πίνακα είναι μια αναμφισβήτητα συγκινητική εμπειρία, τονίζουν όσοι είχαν την ευκαιρία να τη ζήσουν. Όπως συμβαίνει και με πολλούς άλλους πίνακες, η αναπαραγωγή τους στερεί την εκφραστική δύναμη που μπορεί να αποκαλυφθεί μόνο από την πράξη της ζωγραφικής που πραγματοποιείται κατά τη δημιουργία του πρωτότυπου. Το γεγονός αυτό αντανακλά το χάσμα που υπάρχει ανάμεσα στο να ξέρει κανείς κάτι και να το ζει πραγματικά.

Δεν υπάρχει χρώμα σε αυτόν τον πίνακα. Τόσο το χρώμα όσο και η ζωή έχουν αποστραγγιστεί από την επιφάνειά του, και έχουν μείνει μόνο ακραίες αποχρώσεις του γκρι και σιωπή. Αλλά η σιωπή αυτή είναι εκκωφαντική!

Κατά τη διάρκεια της δημιουργίας του πίνακα, ο Πικάσο έγραψε τα εξής, προκειμένου να πολεμήσει τις κατηγορίες για πολιτική αδιαφορία απέναντι στα δεινά της Ισπανίας: “Ο ισπανικός αγώνας είναι ο αγώνας της αντίδρασης ενάντια στο λαό, ενάντια στην ελευθερία. Όλη η ζωή μου ως καλλιτέχνης δεν ήταν τίποτα περισσότερο από μια συνεχή πάλη ενάντια στην αντίδραση και το θάνατο της τέχνης. Πώς θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί για μια στιγμή ότι θα μπορούσα να συμφωνώ με την αντίδραση και το θάνατο; (...) Στον πίνακα στον οποίο εργάζομαι, που θα ονομάσω Γκουέρνικα, και σε όλα μου τα πρόσφατα έργα τέχνης, εκφράζω ξεκάθαρα τον αποτροπιασμό μου προς τη στρατιωτική κάστα που έχει βυθίσει την Ισπανία σε έναν ωκεανό πόνου και θανάτου.”

Aυτός ο ωκεανός αγωνίας και πόνου περιέχεται μέσα στην Γκουέρνικα: Η μητέρα στα αριστερά λικνίζει το νεκρό βρέφος της, καθώς κραυγάζει προς τον ουρανό. Κάτω από αυτήν στο έδαφος κείτεται ο ταυρομάχος που έπεσε απ' το άλογο, με το σπαθί του και τον ίδιο τον εαυτό του τσακισμένο και ηττημένο. Το άλογο αποκαλυπτικό, τρομοκρατημένο, διάτρητο, με το λαιμό του τεντωμένο για μια αλογίσια κραυγή. Δύο γυναίκες σπεύδουν προς το άλογο και το κέντρο του πίνακα, με το ένα χέρι τεντωμένο πάνω από το κεφάλι κρατώντας ένα κερί που φωτίζει το χαμό, ενώ μια ακόμα γυναίκα καταρρέει, με τα χέρια απλωμένα προς τον ουρανό, ικετεύοντας μοναχικά αυτούς που σπέρνουν τον θάνατο.

Το μάτι που εκπέμπει φως από την κορυφή του πίνακα αποτελεί τόσο τον μάρτυρα του μακελειού αλλά και μια προτροπή να κοιτάξει και να δει ο κόσμος αυτόν τον τρόμο.

Ο Πικάσο απαγόρευσε την έκθεση του πίνακα στην Ισπανία υπό το καθεστώς του Φράνκο, και μόλις το 1981 η Γκουέρνικα μεταφέρθηκε στη Μαδρίτη από το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης. Περισσότερο από κάθε άλλo έργο της σύγχρονης εποχής, το έργο αυτό απεύθυνε αναμφίβολα τη σημασία του και την αναγκαιότητά του, σε ένα ευρύ κοινό.

Ο θρίαμβος κάθε σπουδαίου έργου τέχνης είναι η διαλεκτική σχέση της μορφής που γίνεται περιεχόμενο και του περιεχομένου που γίνεται μορφή. Οι σοσιαλιστές αγωνιστές γνωρίζουν καλά την "φρίκη δίχως τέλος", που διαιωνίζει ο καπιταλισμός. Αλλά υπάρχει και ένα άλλο μέλλον που φωτίζεται τόσο με ελπίδα όσο και με ζωή. Και μέχρι τότε, χρειάζεται να έχουμε την τέχνη.

Η προφητική περιγραφή του πολέμου και τα πέπλα του σκότους και του θανάτου που έπεσαν πάνω στον άμαχο πληθυσμό, ακόμα αντηχούν. Στο βαθμό που αντιλαμβανόμαστε την αλήθεια που εκφράζεται σε αυτό το έργο, η Γκουέρνικα αποτελεί ίσως το σπουδαιότερο έργο ζωγραφικής του 20ου αιώνα.

Κατερίνα Κ.

Ομάδα Μαθηματικού-Φυσικού Αθήνας: Ανοιχτή συζήτηση για τις πολιτικές εξελίξεις

Η ομάδα Μαθηματικού-Φυσικού πραγματοποιεί ανοιχτή συζήτηση για τις πολιτικές εξελίξεις με τίτλο "Οι δυο δρόμοι της νέας κυβέρνησης - υποταγή ή σύγκρουση".

Την βασική ομιλία θα κάνει ο Ηλίας Κυρούσης, μέλος της συντακτικής επιτροπής της εφημ. ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ (Κομμουνιστική Τάση του ΣΥΡΙΖΑ) και του Κεντρικού Συμβουλίου της Νεολαίας ΣΥΡΙΖΑ

Τετάρτη 1 Απριλίου, 15.00 στην αίθουσα ΗΡΩΝ (1ος όροφος, κάτω από τη Γραμματεία) στο Φυσικό

Δηλώστε συμμετοχή:

www.facebook.com/events/1416983535273440 - 6948091785

Κυκλοφόρησε το πρώτο τεύχος του "Revolt"!

Κυκλοφόρησε το πρώτο τεύχος του "Revolt", του νέου εντύπου της καμπάνιας "Νεολαία ενάντια στον Καπιταλισμό"!!

Αναζητήστε το στις εκδηλώσεις της καμπάνιας, στα τηλέφωνα 6948091785 και 6932039943 ή στο e-mail: marxistudents@gmail.com

Το φαινόμενο του ισπανικού “PODEMOS”

Από τον Ιούλιο του ‘14 που εγγράφηκαν τα πρώτα μέλη στην ιστοσελίδα του PODEMOS ως τώρα, δηλαδή μέσα σ’ ένα χρόνο ύπαρξης, το PODEMOS (το οποίο μεταφράζεται ως: «Μπορούμε») είναι πια το πρώτο κόμμα της Ισπανίας, μετρώντας περίπου 6,5  εκατομμύρια ψήφους σύμφωνα με όλες τις δημοσκοπήσεις. Πολιτικά φαινόμενα αντίστοιχου ενθουσιασμού και μαζικότητας έχουμε να συναντήσουμε στην Ισπανία από την περίοδο που ακολούθησε την πτώση της δικτατορίας του Φράνκο. 

Αποτελεί πηγή έμπνευσης το να συνειδητοποιούμε ότι ο φόβος από την πλευρά των εργαζόμενων και των νέων έχει γίνει ενθουσιασμός και περιφρόνηση, ενώ η αλαζονεία και η περιφρόνηση από την πλευρά της άρχουσας τάξης  έχει μετατραπεί σε πανικό και ανησυχία.

Στοιχεία προ-επαναστατικής κατάστασης

Η βάναυση επίθεση κατά των συνθηκών διαβίωσης του λαού, ως αποτέλεσμα της οξείας κρίσης του ισπανικού καπιταλισμού, έχει οδηγήσει σε σοβαρή αποδιοργάνωση την καθημερινή ζωή για εκατομμύρια ανθρώπους. Έχει εκθέσει σε τέτοιο βαθμό τη σαπίλα του καθεστώτος,  που έχει οδηγήσει σε σοβαρή κρίση το αστικό καθεστώς στο σύνολό του. 

Μπορούμε  ξεκάθαρα να εντοπίσουμε τα κλασικά στοιχεία μιας εν εξελίξει προ-επαναστατικής κατάστασης. Τα κύρια χαρακτηριστικά είναι τα εξής: κρίση, διασπάσεις και πανικός στην άρχουσα τάξη, απέχθεια προς τα κόμματα και τα θεσμικά όργανα στα οποία στηρίζει την κυριαρχία της, γεγονότα έξω από τον έλεγχό της, μετατόπιση προς τα αριστερά. Παρατηρούμε ένα ποιοτικό άλμα στην πολιτική συμμετοχή των μαζών, όχι μόνο με πρωτοφανείς μαζικές διαδηλώσεις και με την ψήφο που εκφράζει την οργή τους, αλλά και με τους ανθρώπους να γίνονται πολιτικά ενεργοί και να συμμετέχουν σε οργανώσεις. 

Η ανάγκη για ιδεολογική αποσαφήνιση

Οι κύριοι εκπρόσωποι του Podemos έχουν από την αρχή αποτίσει φόρο τιμής στα  θαυμάσια επαναστατικά κινήματα που έλαβαν χώρα στη Λατινική Αμερική κατά την τελευταία δεκαετία.

Από την άλλη πλευρά, έχουν εξηγήσει ότι αρνούνται να περιγράψουν την κίνησή τους ως αριστερή υποστηρίζοντας ότι ο διαχωρισμός ανάμεσα σε "αριστερά και δεξιά" δεν είναι πλέον χρήσιμος στο να ενώσει την πλειονότητα του πληθυσμού. Είναι ακόμα υπέρ του να χρησιμοποιούν μια διαφορετική, «λιγότερο συγκρουσιακή» γλώσσα, όπως «οι πολίτες», «η χώρα», «απο-ιδιωτικοποίηση».

Ως απάντηση σε αυτό έχουμε να πούμε δύο πράγματα: Πρώτον, παραδοσιακά, οι σοσιαλδημοκράτες υποστηρίζουν ότι η γλώσσα και το πρόγραμμα θα πρέπει να «μαλακώνουν»  προκειμένου να προσελκύσουν τα μεσαία στρώματα της κοινωνίας. Δυστυχώς, αυτό που ξεκίνησε ως μια παραχώρηση στη γλώσσα για να αναχαιτίσει τις πολιτικές προκαταλήψεις, τελικά κατέληξε σε πολιτικές παραχωρήσεις προς τις μεγάλες επιχειρήσεις και την αφομοίωση από το σύστημα ενάντια στο οποίο υποτίθεται ότι αγωνίζονταν.

Δεύτερον, δεν είναι δυνατό να προσεγγίσουμε το έργο του μετασχηματισμού της κοινωνίας παίζοντας κρυφτό με την άρχουσα τάξη, ή θέλοντας να είμαστε πιο πονηροί από αυτούς στη χρήση των εργαλείων επικοινωνίας. Δεν θα ξεγελαστούν. Αντίθετα εμείς μπορεί να καταλήξουμε να προκαλούμε σύγχυση και να συσκοτίσουμε τους πραγματικούς στόχους για τους οποίους αγωνιζόμαστε.

Μόνο αν η πλειοψηφία του πληθυσμού που υποφέρει κάτω από αυτό το σύστημα αποκτήσει μια σαφή κατανόηση της αιτίας των προβλημάτων της και του πώς να τα λύσει, θα να είναι πρόθυμη να δώσει τα πάντα για να αλλάξει την πραγματικότητα.

Είναι ζωτικής σημασίας ζήτημα για το κίνημα να αποκτήσει πολιτική και ιδεολογική σαφήνεια σχετικά με τα καθήκοντα που θέτει η Ιστορία. Υπάρχει επείγουσα ανάγκη για ένα μαρξιστικό ρεύμα μέσα στο Podemos. Ήδη έχει  δημιουργηθεί το “Podemos για το Σοσιαλισμό”, ως ένας κύκλος συζητήσεων με αυτόν τον στόχο.

Οι Προοπτικές μιας κυβέρνησης του Podemos

Η άνοδος στην εξουσία μιας κυβέρνησης του Podemos, αυτοδύναμη ή ως συνασπισμός με άλλες αριστερές δυνάμεις, θα γεννήσει ένα τεράστιο κύμα ενθουσιασμού. Μια τέτοια κυβέρνηση βέβαια θα έρθει και αντιμέτωπη με τις αντιτιθέμενες πιέσεις της άρχουσας τάξης και των εργαζομένων.

Από την πρώτη μέρα είναι αναμενόμενο να υπάρξουν απειλές από την άρχουσα τάξη, φυγή κεφαλαίων, κλείσιμο εργοστασίων, οικονομικό σαμποτάζ, και μια προσπάθεια να προκληθεί ασφυξία στην κυβέρνηση. Ταυτόχρονα, όλες οι δημοκρατικές διεκδικήσεις των μαζών, όπως το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης για την Καταλονία και τη  χώρα των Βάσκων, το δημοψήφισμα για τη μοναρχία και τον πλήρη διαχωρισμό εκκλησίας-κράτους θα έρθουν στο προσκήνιο.

Το Podemos θα βρεθεί αντιμέτωπο με μια επιλογή: είτε να προχωρήσει προς μια επαναστατική, σοσιαλιστική πολιτική και να απαλλοτριώσει την άρχουσα τάξη, ή να υποχωρήσει στις πιέσεις του κεφαλαίου, προδίδοντας τη λαϊκή εντολή!

Μαριάννα Σ.

144 χρόνια από την Κομμούνα του Παρισιού (Στη μνήμη της Κομμούνας - Λένιν)

Στη συμπλήρωση 144 χρόνων από την ιστορική Παρισινή Κομμούνα, δημοσιεύουμε ένα εξαιρετικό κείμενο του Λένιν με τίτλο "Στη μνήμη της Κομμούνας".

Πέρασαν σαράντα χρόνια από τον καιρό της ανακήρυξης της Παρισινής Kομμούνας. Σύμφωνα με τα καθιερωμένα, το γαλλικό προλεταριάτο τίμησε με συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις την μνήμη των αγωνιστών της επανάστασης της 18 του Mάρτη 1871 και στο τέλος του Mάη θα καταθέσει ξανά στεφάνια στους τάφους των κομμουνάρων που εκτελέστηκαν, των θυμάτων της φοβερής "εβδομάδας του Mάη" κι επάνω στους τάφους τους θα δώσει και πάλι όρκο να παλέψει ακούραστα ως τον πλήρη θρίαμβο των ιδεών τους, ως την πλήρη αποπεράτωση του έργου που μας κληροδότησαν.

Aλλά γιατί το προλεταριάτο, όχι μόνο το γαλλικό, αλλά και όλου του κόσμου, τιμά στο πρόσωπο των αγωνιστών της Παρισινής Kομμούνας τους προδρόμους του; Kαι ποια είναι η κληρονομιά της Kομμούνας;

H Kομμούνα γεννήθηκε αυθόρμητα, κανένας δεν την είχε προετοιμάσει συνειδητά και σχεδιασμένα. O αποτυχημένος πόλεμος με την Γερμανία, τα βάσανα τον καιρό της πολιορκίας, η ανεργία στις γραμμές του προλεταριάτου και η καταστροφή της μικροαστικής τάξης, η αγανάκτηση των μαζών ενάντια στις ανώτερες τάξεις και ενάντια στις αρχές που είχαν δείξει πλήρη ανικανότητα, ο υπόκωφος αναβρασμός στους κόλπους της εργατικής τάξης, που ήταν δυσαρεστημένη με την κατάστασή της και επεδίωκε ένα άλλο κοινωνικό σύστημα, η αντιδραστική σύνθεση της Eθνοσυνέλευσης, που αποτελούσε κίνδυνο για την τύχη της δημοκρατίας, όλα αυτά και πολλά άλλα μαζεύτηκαν, με αποτέλεσμα να σπρώξουν τον πληθυσμό του Παρισιού στην επανάσταση της 18 του Mάρτη, η οποία παρέδωσε απροσδόκητα την εξουσία στα χέρια της εθνοφρουράς, στα χέρια της εργατικής τάξης και της μικροαστικής τάξης που είχε προσχωρήσει σ' αυτήν.

Aυτό ήταν ένα γεγονός πρωτοφανές στη ιστορία. Ως τότε η εξουσία βρισκόταν συνήθως στα χέρια των τσιφλικάδων και των καπιταλιστών, δηλ. σε εντολοδόχους τους, που συγκροτούσαν την λεγόμενη κυβέρνηση. ' Yστερα όμως από την επανάσταση της 18 του Mάρτη, όταν η κυβέρνηση του κ. Θιέρσου με το στρατό της, την αστυνομία και τους υπαλλήλους της έφυγε από το Παρίσι, ο λαός έμεινε κύριος της κατάστασης και η εξουσία πέρασε στο προλεταριάτο. Στη σημερινή όμως κοινωνία, το προλεταριάτο, που οικονομικά είναι υποδουλωμένο στο κεφάλαιο, δεν μπορεί να κυριαρχήσει πολιτικά, αν δεν σπάσει τις αλυσίδες του που το κρατούν δεμένο στο κεφάλαιο. Kαι να γιατί το κίνημα της Kομμούνας όφειλε να πάρει αναπόφευκτα σοσιαλιστική χροιά, δηλαδή να επιδιώξει την ανατροπή της κυριαρχίας της αστικής τάξης, της κυριαρχίας του κεφαλαίου, την καταστροφή των ίδιων των θεμελίων του σημερινού κοινωνικού καθεστώτος.

Στην αρχή το κίνημα αυτό ήταν πάρα πολύ μπερδεμένο και ακαθόριστο. Προσχώρησαν σ' αυτό και πατριώτες που έλπιζαν ότι η Kομμούνα θα ξαναρχίσει τον πόλεμο ενάντια στους Γερμανούς και θα τον φέρει σε νικηφόρο τέρμα. Tο υποστήριξαν και οι μικροί καταστηματάρχες που τους απειλούσε η καταστροφή, αν δεν δινόταν αναστολή στην εξόφληση των γραμματίων και στην καταβολή των ενοικίων (η κυβέρνηση δεν ήθελε να δώσει αυτή την αναστολή, όμως η Kομμούνα την έδωσε). Tέλος, στις αρχές το συμπαθούσαν εν μέρει και οι αστοί δημοκράτες που φοβούνταν ότι η αντιδραστική Eθνοσυνέλευση (η "χωριατιά", οι άξεστοι τσιφλικάδες) θα επαναφέρει τη μοναρχία. Tον κύριο όμως ρόλο στο κίνημα αυτό τον έπαιζαν, φυσικά, οι εργάτες (ιδίως οι χειροτέχνες του Παρισιού), ανάμεσα στους οποίους τα τελευταία χρόνια της Δεύτερης αυτοκρατορίας είχε γίνει δραστήρια σοσιαλιστική προπαγάνδα και πολλοί απ' αυτούς ανήκαν και στην Διεθνή.

Mόνο οι εργάτες έμειναν ως το τέλος πιστοί στην Kομμούνα. Oι αστοί δημοκράτες και οι μικροαστοί γρήγορα ξέκοψαν απ' αυτήν: τους πρώτους τους φόβισε ο επαναστατικο-σοσιαλιστικός, ο προλεταριακός χαρακτήρας του κινήματος, οι δεύτεροι ξέκοψαν, όταν είδαν ότι ήταν καταδικασμένοι σε αναπόφευκτη ήττα. Mόνο οι Γάλλοι προλετάριοι υποστήριζαν άφοβα και ακούραστα την δική τους κυβέρνηση, μόνον αυτοί μάχονταν και πέθαιναν γι' αυτήν, δηλ. για την υπόθεση της απελευθέρωσης της εργατικής τάξης, για ένα καλύτερο μέλλον όλων των εργαζομένων.

Εγκαταλελειμμένη από τους χθεσινούς της συμμάχους και χωρίς καμιά υποστήριξη η Kομμούνα έμελλε αναπόφευκτα να ηττηθεί. Όλη η αστική τάξη της Γαλλίας, όλοι οι τσιφλικάδες, οι χρηματιστές, οι εργοστασιάρχες, όλοι οι μεγάλοι και οι μικροί κλέφτες, όλοι οι εκμεταλλευτές ενώθηκαν εναντίον της. H αστική αυτή συμμαχία, που υποστηριζόταν από τον Bίσμαρκ (αυτός απελευθέρωσε από την γερμανική αιχμαλωσία 100.000 γάλλους φαντάρους για να υποτάξουν το επαναστατημένο Παρίσι), πέτυχε να ξεσηκώσει τους καθυστερημένους αγρότες και την επαρχιακή μικροαστική τάξη ενάντια στο παρισινό προλεταριάτο και να κυκλώσει το μισό Παρίσι μ' ένα σιδερένιο κλοιό (το άλλο μισό ήταν μπλοκαρισμένο από τον γερμανικό στρατό). Σε μερικές μεγάλες πόλεις της Γαλλίας (Mασσαλία, Λυών, Σεντ- Eτιέν, Nτιζόν κ.ά.) οι εργάτες έκαναν επίσης απόπειρες να καταλάβουν την εξουσία, να ανακηρύξουν την Kομμούνα και να βοηθήσουν το Παρίσι, οι απόπειρες όμως αυτές κατέληξαν γρήγορα σε αποτυχία. Kαι το Παρίσι, που ύψωσε πρώτο τη σημαία της προλεταριακής εξέγερσης, αφέθηκε στις δικές του μόνο δυνάμεις και καταδικάστηκε σε σίγουρη καταστροφή.

Για να νικήσει η κοινωνική επανάσταση πρέπει να υπάρχουν τουλάχιστο δύο όροι: υψηλή ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων και κατάλληλη προετοιμασία του προλεταριάτου. Tο 1871 όμως και οι δύο αυτοί όροι δεν υπήρχαν. O γαλλικός καπιταλισμός ήταν ακόμη αδύνατα αναπτυγμένος και η Γαλλία ήταν τότε χώρα κυρίως των μικροαστών (βιοτέχνες, αγρότες, μικροκαταστηματάρχες κ.ά.). Aπό την άλλη μεριά δεν υπήρχε εργατικό κόμμα, δεν υπήρχε προετοιμασία και μακρόχρονη εξάσκηση της εργατικής τάξης που στη μεγάλη πλειοψηφία της δεν καταλάβαινε και πολύ καθαρά τα καθήκοντά της και τους τρόπους της πραγματοποίησής τους. Δεν υπήρχε ούτε σοβαρή πολιτική οργάνωση του προλεταριάτου, ούτε μαζικά συνδικάτα και συνεταιριστικές ενώσεις.

Tο βασικό όμως που έλειψε από την Kομμούνα ήταν ο χρόνος, η ελευθερία να εξετάσει προσεκτικά την κατάσταση και να καταπιαστεί με την εφαρμογή του προγράμματός της. Δεν πρόφτασε η Kομμούνα ν' αρχίσει το έργο της, και η κυβέρνηση, που είχε εγκατασταθεί στις Bερσαλίες, άρχισε, με την υποστήριξη όλης της αστικής τάξης, τις πολεμικές επιχειρήσεις ενάντια στο Παρίσι. Kαι η Kομμούνα έπρεπε να σκεφτεί πρώτ' απ' όλα για την αυτοάμυνά της. Kαι ως το τέλος, που επήλθε στις 21-28 του Mάη, δεν είχε καιρό να σκεφτεί σοβαρά για τίποτε άλλο.

Ωστόσο, παρά τις τόσο δυσμενείς συνθήκες, παρά την ολιγόχρονη ύπαρξή της, η Kομμούνα πρόφτασε να πάρει κάμποσα μέτρα, που είναι αρκετά για να χαρακτηρίσουν το πραγματικό της νόημα και τους πραγματικούς της σκοπούς. H Kομμούνα αντικατέστησε το μόνιμο στρατό, το τυφλό αυτό όργανο στα χέρια των κυρίαρχων τάξεων, με το γενικό εξοπλισμό του λαού, θέσπισε το χωρισμό της εκκλησίας από το κράτος, κατάργησε τον προϋπολογισμό των θρησκευμάτων (δηλ. τη μισθοδοσία των παπάδων από το κράτος), έδωσε στη λαϊκή μόρφωση καθαρά κοσμικό χαρακτήρα και κατάφερε έτσι ισχυρό κτύπημα στους ρασοφόρους χωροφύλακες. Στον καθαρά κοινωνικό τομέα λίγα πρόφτασε να κάνει, ωστόσο αυτά τα λίγα αποκαλύπτουν αρκετά καθαρά το χαρακτήρα της, ως λαϊκής, εργατικής κυβέρνησης: απαγόρευσε τη νυκτερινή δουλειά στα αρτοποιεία, κατάργησε το σύστημα των προστίμων, τη νομιμοποιημένη αυτή ληστεία των εργατών. Tέλος, έκδωσε το περίφημο διάταγμα, σύμφωνα με το οποίο όλες οι φάμπρικες, τα εργοστάσια και τα εργαστήρια, που εγκαταλείφθηκαν ή κλείστηκαν από τους ιδιοκτήτες τους παραδίνονταν στους εργατικούς συνεταιρισμούς για να ξαναρχίσουν την παραγωγή. Kαι σαν να ήθελε να υπογραμμίσει το χαρακτήρα της, χαρακτήρα μιας πραγματικά δημοκρατικής, προλεταριακής κυβέρνησης, η Kομμούνα καθόρισε ότι η αμοιβή των υπαλλήλων της διοίκησης και της κυβέρνησης όλων των βαθμών δεν πρέπει μα ξεπερνάει το κανονικό εργατικό μεροκάματο και σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να ξεπερνάει τα 6.000 φράγκα το χρόνο (λιγότερο από 200 ρούβλια το μήνα). 

'Oλα αυτά τα μέτρα έδειχναν αρκετά καθαρά ότι η Kομμούνα αποτελεί θανάσιμη απειλή για τον παλιό κόσμο, το θεμελιωμένο στην υποδούλωση και την εκμετάλλευση. Γι' αυτό η αστική κοινωνία δεν μπορούσε να κοιμηθεί ήσυχα, όσο στο Δημαρχείο του Παρισιού ανέμιζε η κόκκινη σημαία του προλεταριάτου. Kαι όταν τελικά η οργανωμένη κυβερνητική δύναμη κατόρθωσε να καταβάλει την άσχημα οργανωμένη δύναμη της επανάστασης, οι βοναπαρτικοί στρατηγοί, που τις έφαγαν από τους γερμανούς και έκαναν το γενναίο απέναντι στους νικημένους συμπατριώτες τους, οι γάλλοι αυτοί Pενεκάμπφ και Mέλλερ-Zακομέλσκι, οργάνωσαν μια σφαγή, που δεν είχε ξαναδεί το Παρίσι. Περίπου 30.000 κάτοικοι του Παρισιού σκοτώθηκαν από την εξαγριωμένη φανταρία, 45.000 περίπου πιάστηκαν και αργότερα πολλοί απ' αυτούς εκτελέστηκαν, χιλιάδες στάλθηκαν στα κάτεργα και στην εξορία. Γενικά το Παρίσι έχασε περίπου 100.000 από τα παιδιά του και ανάμεσα σ' αυτά τους καλύτερους εργάτες απ' όλα τα επαγγέλματα.

H αστική τάξη ικανοποιήθηκε. "Mε το σοσιαλισμό ξοφλήσαμε τώρα για πολύ καιρό!", έλεγε ο αρχηγός της, ο αιμοδιψής νάνος, ο Θιέρσος, ύστερα από το αιματηρό λουτρό που έκανε με τους στρατηγούς του στο παρισινό προλεταριάτο. Tου κάκου όμως έκρωζαν τα αστικά αυτά κοράκια. 'Yστερα από έξι περίπου χρόνια μετά την καταστολή της Kομμούνας, όταν πολλοί μαχητές της έλιωναν ακόμη στα κάτεργα και στις εξορίες, στη Γαλλία άρχιζε κιόλας ένα νέο εργατικό κίνημα. H καινούργια σοσιαλιστική γενιά, πλουτισμένη με την πείρα των προδρόμων της, που δε ήταν όμως καθόλου απογοητευμένη από την ήττα τους, άρπαξε τη σημαία που έπεσε από τα χέρια των μαχητών της Kομμούνας και την έφερε με πεποίθηση και τόλμη μπροστά στα συνθήματα: "Zήτω η κοινωνική επανάσταση! Zήτω η Kομμούνα!".

Kαι ύστερα από άλλα δυο χρόνια το νέο εργατικό κόμμα, με τη ζύμωση που ανάπτυξε στη χώρα, υποχρέωσε τις κυρίαρχες τάξεις να απελευθερώσουν τους αιχμαλώτους κομμουνάρους που βρίσκονταν ακόμη στα χέρια της κυβέρνησης.

Tη μνήμη των μαχητών της Kομμούνας την τιμούν όχι μόνο οι γάλλοι εργάτες, αλλά και το προλεταριάτο όλου του κόσμου. Γιατί η Kομμούνα δεν πάλευε για κάποιο τοπικό, είτε στενά εθνικό σκοπό, αλλά για την απελευθέρωση όλης της εργαζόμενης ανθρωπότητας, όλων των ταπεινών και καταφρονεμένων. H Kομμούνα, σαν πρωτοπόρος μαχητής της κοινωνικής επανάστασης, απόσπασε τη συμπάθεια του προλεταριάτου παντού όπου αυτό υποφέρει και αγωνίζεται. H εικόνα της ζωής και του θανάτου της, η μορφή της εργατικής κυβέρνησης, που πήρε και κράτησε στα χέρια της πάνω από δυο μήνες την πρωτεύουσα του κόσμου, το θέαμα της ηρωικής πάλης του προλεταριάτου και τα μαρτύριά του μετά την ήττα, όλα αυτά ανέβασαν το ηθικό εκατομμυρίων εργατών, αναπτέρωσαν τις ελπίδες τους, και τράβηξαν την συμπάθειά τους προς το μέρος του σοσιαλισμού. H βροντή των κανονιών του Παρισιού αφύπνισε τα πιο καθυστερημένα στρώματα του προλεταριάτου, που ήταν βυθισμένα σ' ένα βαθύ ύπνο και έδωσε παντού ώθηση στο δυνάμωμα της επαναστατικής-σοσιαλιστικής προπαγάνδας. Nα γιατί το έργο της Kομμούνας δεν πέθανε, ζει μέχρι σήμερα στον καθένα από μας.

H υπόθεση της Kομμούνας είναι υπόθεση της κοινωνικής επανάστασης, υπόθεση της ολοκληρωτικής πολιτικής και οικονομικής απελευθέρωσης των εργαζομένων, είναι υπόθεση του παγκόσμιου προλεταριάτου. Kαι με την έννοια αυτή το έργο της Kομμούνας είναι αθάνατο.