Μύθοι για τον Μαρξισμό - Γ' μέρος

Τι γίνεται όμως με την ανθρώπινη φύση; Δεν είμαστε εκ φύσεως άπληστοι;

Το ζήτημα της λεγόμενης ''ανθρώπινης φύσης'' είναι ένα από τα συνηθέστερα επιχειρήματα κατά του σοσιαλισμού - αλλά είναι επίσης και ένα από τα πιο εύκολα να απομυθοποιηθούν.

Πολλοί πιστεύουν ότι ο τρόπος που σκέφτονται οι άνθρωποι ήταν ανέκαθεν ο ίδιος και πως πάντα θα σκεφτόμαστε με τον τρόπο που σκεφτόμαστε τώρα. Αλλά μερικά παραδείγματα θα δείξουν ότι τίποτα δεν θα μπορούσε να είναι απέχει περισσότερο από την αλήθεια. Το θέμα είναι, ότι όπως όλα τα πράγματα στη φύση,η ανθρώπινη συνείδηση και η κοινωνία βρίσκονται πάντα σε μια κατάσταση αλλαγής. Ο Μαρξ εξήγησε πως ''οι συνθήκες καθορίζουν τη συνείδηση''. Με άλλα λόγια, το κοινωνικό μας περιβάλλον καθορίζει σε μεγάλο βαθμό πως σκεφτόμαστε. Για παράδειγμα, αν γεννιόμασταν χιλιάδες χρόνια πριν ως αγρότες στην Κίνα, η κοσμοθεωρία μας θα ήταν πολύ διαφορετική! Αν γεννιόμασταν αριστοκράτες στην Κίνα χιλιάδες χρόνια πριν, θα είχαμε επίσης διαφορετική άποψη των πραγμάτων σε σχέση με το αν ήμασταν αγρότες.

Τα ανθρώπινα όντα ανήλθαν στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας,όχι ανταγωνιζόμενοι μεταξύ τους και συνθλίβοντας ο ένας τον άλλον σε έναν αγώνα για ''να ξεπεράσουν ο ένας τον άλλο'', αλλά μέσω της συνεργασίας. Μόνο μέσω της συνεργασίας ήταν σε θέση οι άνθρωποι να συνδυάσουν τους πόρους τους, για να κυνηγήσουν, να χτίσουν καταφύγια και τελικά να καλλιεργήσουν σοδειές και να εξημερώσουν ζώα κλπ.

Ας δούμε απλά το παράδειγμα του ανθρώπινου μωρού. Σε σύγκριση με ένα ελάφι, το οποίο μπορεί να σταθεί όρθιο και να τρέχει μέσα σε λεπτά από τη γέννησή του, οι νέοι άνθρωποι είναι εντελώς αβοήθητοι για χρόνια. Τα ανθρώπινα μωρά δε θα μπορούσαν να επιβιώσουν ούτε και για μερικές μέρες χωρίς τη βοήθεια άλλων. Από αυτήν την άποψη, οι πρωτόγονοι άνθρωποι χρειάζονταν να συνεργαστούν αν ήθελαν να επιβιώσουν από τα στοιχεία της φύσης, τα άγρια ζώα, να βρουν αρκετή τροφή για να φάνε κλπ. Για το συντριπτικά μεγαλύτερο χρονικό διάστημα της ανθρώπινης ύπαρξης, δεν υπήρχαν τάξεις και ζούσαμε από κοινού σε μικρές φυλές, διαμοιράζοντας τη δουλειά και τον πλούτο ανάλογα με τις ανάγκες του καθενός.

Αν και επιφανειακά, φαίνεται ότι στις μέρες μας είμαστε όλοι ''άτομα'', η αλήθεια είναι πως είμαστε ακόμα περισσότερο εξαρτημένοι από χιλιάδες κυριολεκτικά, ίσως ακόμα και εκατομμύρια άλλους ανθρώπους ανά τον κόσμο. Μπορεί ο καθένας να σχεδιάσει ένα αυτοκίνητο, να εξορύξει και να επεξεργαστεί τα μέταλλα και τα άλλα υλικά που χρειάζονται, να χτίσει το εργοστάσιο και να συναρμολογήσει το αυτοκίνητο μόνος του; Θέτοντας και μόνο την ερώτηση, φαίνεται πόσο παράλογη είναι αυτή η ιδέα. Και τι γίνεται με το πετρέλαιο για να το κινήσει; Ή με τους δρόμους για να το οδηγήσει; Τι γίνεται με το φαγητό που τρώμε; Η λίστα συνεχίζεται και συνεχίζεται - και έχουμε αγγίξει μόνο την επιφάνεια. Είναι φανερό πως κάτω από τον καπιταλισμό, σχεδόν ο καθένας είναι έμμεσα συνδεδεμένος με όλους τους άλλους μέσω της παγκόσμιας αγοράς και της ανταλλαγής αγαθών.

Δουλεύουμε μαζί και ζούμε μαζί. Αλλά έχουμε αστυνομία τριγύρω 24 ώρες το 24ωρο ώστε να διασφαλίσει ότι δε θα σκοτώσουμε ο ένας τον άλλον; Τριγυρνάμε σκοτώνοντας ο ένας τον άλλον ώστε να ''να ξεπεράσουμε ο ένας τον άλλο''; Αν γινόταν αυτό, τότε δεν θα γινόταν ποτέ τίποτα και όλοι θα πεθαίναμε από την πείνα μέσα σε μερικές μέρες!

Τότε γιατί οι άνθρωποι έχουν αυτήν την παράξενη ιδέα ότι είμαστε όλοι ''άτομα''; Ξανά είναι οι συνθήκες που καθορίζουν τη συνείδηση. Ο Μαρξ και ο Ένγκελς εξήγησαν πως σε οποιαδήποτε κοινωνία,η κυρίαρχη ιδεολογία ήταν αυτή της άρχουσας τάξης. Σήμερα, αυτή είναι η ιδεολογία των καπιταλιστών - μια ιδεολογία απληστίας και ανταγωνισμού.

Η καπιταλιστική τάξη κάνει ότι περνάει από το χέρι της για να επηρεάσει τον τρόπο που σκεφτόμαστε. Μέσω της εκπαίδευσής μας, μέσω των ΜΜΕ, της θρησκείας κλπ, μεγαλώνουμε για να έχουμε τις αξίες του καπιταλιστικού συστήματος - την αντίληψη του να ''πατάς επί πτωμάτων'', η οποία υποστηρίζει πως ο μόνος τρόπος για να προχωρήσεις είναι να ποδοπατήσεις τους αντιπάλους σου. Μεγαλώνουμε για να αγνοούμε και να μη σκεφτόμαστε τίποτα για τους άστεγους, τους πεινασμένους, αυτούς που σκοτώνονται στον πόλεμο κλπ - ή στην καλύτερη περίπτωση να λέμε μια προσευχή για αυτούς και να δίνουμε μια μικρή ''ελεημοσύνη'' για να έχουμε ήσυχη τη συνείδησή μας.

Αυτές οι ''αξίες'' ωφελούν μόνο μια μικρή χούφτα ανθρώπων - τους υπέρ-πλούσιους καπιταλιστές!Οι υπόλοιποι, στις καθημερινές ζωές μας, δεν κερδίζουμε τίποτα από την ιδεολογία της απληστίας. Αυτό πού θέλουν οι περισσότεροι άνθρωποι είναι ειρήνη, σταθερότητα, μια αξιοπρεπή δουλειά, αξιοπρεπές σύστημα υγείας και εκπαίδευσης, ελεύθερο χρόνο για οικογένεια και αγαπημένους κλπ. Μόνο η καπιταλιστική τάξη είναι που ευνοείται από τον ατομικό ανταγωνισμό μιας επιχείρησης με μια άλλη.

Μια από τις κύριες αντιθέσεις της καπιταλιστικής κοινωνίας είναι το ότι έχουμε κοινωνική παραγωγή - δηλαδή παράγουμε τα πράγματα που χρησιμοποιούμε κοινωνικά, όπως το παράδειγμα του αυτοκινήτου που δόθηκε παραπάνω - αλλά ατομική ιδιοποίηση του περίσσιου πλούτου που παράγεται. Με άλλα λόγια, παράγουμε πλούτο κοινωνικά, αλλά το κέρδος πηγαίνει στα χέρια μιας μικρής μειοψηφίας! Οι χιλιάδες εργάτες που πραγματικά ξέρουν πως να παράγουν αυτοκίνητα σε ένα εργοστάσιο δεν αποφασίζουν τι θα παράγουν και πόσο ή τι να κάνουν με τον επιπλέον πλούτο - η καπιταλιστική τάξη αποφασίζει.

Οι σοσιαλιστές θέλουν να τελειώσουν αυτήν την αντίθεση με το να καθιερωθεί ο κοινωνικός έλεγχος πάνω στον κοινωνικά παραγόμενο πλούτο. Αυτός ο πλούτος, που παράγεται από εργαζόμενους ανθρώπους, θα μπορούσε έπειτα να χρησιμοποιηθεί για να παρέχονται καλύτεροι μισθοί, ασφάλιση, υγεία, εκπαίδευση, ασφαλείς συνθήκες, νέα τεχνολογία που θα μπορούσε να μειώσει την εργάσιμη ημέρα κλπ.

Αυτό δεν είναι μια ουτοπική ιδέα - τα προαπαιτούμενα υλικά για αυτήν ήδη υπάρχουν. Το μόνο εμπόδιο είναι η επιρροή που έχει η καπιταλιστική τάξη στην πολιτική και οικονομική εξουσία. Μόνο η ενότητα της παγκόσμιας εργατικής τάξης μπορεί να βάλλει τέλος σε αυτήν την κατάσταση και να τελειώσει τον τρόμο, την υποβάθμιση, τη φτώχεια και την αστάθεια του καπιταλιστικού συστήματος μια για πάντα. Τότε, ένας καινούριος κόσμος θα ανοιχτεί.

Φανταστείτε ένα μωρό να γενιέται σε έναν κόσμο χωρίς πείνα, χωρίς ελλείψεις, χωρίς φτώχεια, χωρίς ανεργία κλπ. Με τέτοιες επαναστατικά διαφορετικές συνθήκες, θα είχαν μια εντελώς διαφορετική συνείδηση - δηλαδή θα έβλεπαν τον κόσμο με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο απ' ότι εμείς σήμερα. Στα πλαίσια του σοσιαλισμού, οι άνθρωποι θα εκλαμβάνουν ο ένας τον άλλον σαν ανθρώπους και όχι σαν προιόντα που αγοράζονται και πωλούνται.

Ο λόγος για τον τεράστιο όγκο προβλημάτων που υποφέρουμε στον καπιταλισμό είναι η έλλειψη απλά δεν υπάρχουν αρκετά για να μοιραστούν αφού ο καπιταλισμός πάρει το μερίδιό του.Για να πάρουμε ένα παράδειγμα από τη φύση - αν πάρεις 100 αρουραίους και τους βάλεις μέσα σε ένα κλουβί με αρκετό φαγητό για 100 αρουραίους και μετά λίγο παραπάνω, θα έχεις υπάκουα, φιλικά και κοινωνικά ζώα απέναντί σου. Αλλά αν βάλεις αυτούς τους ίδιους 100 αρουραίους σε ένα κλουβί με αρκετή τροφή μόνο για 50 από αυτούς, γρήγορα θα δεις την κατάσταση να μετατρέπεται σε ένα φονικό, άπληστο, ιδιοτελές όργιο βίας και αιματοχυσίας. Φυσικά οι άνθρωποι και η κοινωνία τους είναι πολύ πιο σύνθετοι και σε διαφορετικό επίπεδο από 100 αρουραίους σε ένα κλουβί εργαστηρίου, αλλά το παράδειγμα απεικονίζει ένα σημαντικό νόημα.

Όπως όλοι ξέρουμε, πολλή από την έλλειψη που υπάρχει παράγεται τεχνητά.Το πρόβλημα στον καπιταλισμό δεν είναι ότι παράγουμε πολύ λίγα, αλλά ότι η δυνατότητα της κοινωνίας να παράγει ξεπερνά τη δυνατότητά μας να αγοράζουμε· οι παραγωγικές δυνάμεις ξεπερνούν την αγορά· τα αγαθά στοιβάζονται σε αποθήκες και εργοστάσια μένουν αδρανή, και όλα αυτά επειδή οι άνθρωποι δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να πληρώσουν για να καταναλώσουν. Όπως είπε ο Μαρξ, στον καπιταλισμό υπάρχει το πρόβλημα της φτώχειας μέσα στην αφθονία.

''Η ανθρώπινη φύση'', όπως όλα τα πράγματα, βρίσκεται σε μια διαρκή κατάσταση αλλαγής. Το να δεχτεί κανείς ότι είναι χαραγμένη σε πέτρα για πάντα, δεν στέκει μπροστά και στην πιο απλή ανάλυση. Οι άνθρωποι έχουν δημιουργήσει θαυμαστές τραγωδίες, κωμωδίες, τραγούδια, ποιήματα, πίνακες ζωγραφίκης, γλυπτά και αμέτρητες άλλες εκφράσεις καλλιτεχνικής δημιουργικότητας οι οποίες είναι αντανάκλαση της κοσμοθεωρίας μας που αλλάζει σε κάθε δεδομένο χρόνο. Απλά ας κάνουμε μια βόλτα μέσα σε ένα μουσείο τέχνης, επιστήμης ή Ιστορίας και θα δούμε την συνείδηση της ανθρωπότητας που αλλάζει, γραφικά απεικονισμένη. Όπως εξήγησε ο Μαρξ, ''οι φιλόσοφοι ερμήνευσαν τον κόσμο με διάφορους τρόπους - το θέμα όμως, είναι να τον αλλάξουμε''. Και με αυτόν τον αλλαγμένο κόσμο, ο τρόπος σκέψης μας θα αλλάξει επίσης!

Τέλος

Μέλπω Α., Νίκος Σ., Μάχη Κ., Νίκος Θ. 

Μύθοι για τον Μαρξισμό - B' μέρος

Είναι οι Μαρξιστές υπέρ της βίας;

Αν οι Μαρξιστές υπερασπίζονται τα δημοκρατικά δικαιώματα, από που προκύπτούν η βίαιη επανάσταση, η “κόκκινη τρομοκρατία”, ο Κόκκινος Στρατός και ο εμφύλιος πόλεμος στη Ρωσία;

Πρέπει να ξεκινήσουμε τονίζοντας ότι οι Μαρξιστές είμαστε υπέρ της ειρηνικής επανάστασης. Αλλά είναι επίσης αλήθεια ότι οι Μαρξιστές δεν είμαστε πασιφιστές και αναγνωρίζουμε ότι στην προσπαθεια να αλλάξουμε την κοινωνία βάζοντας το πλουτο της κοινωνίας κατω από κοινωνικό και δημοκρατικό έλεγχο, η ιστορία μας διδάσκει ότι οι επαναστάτες θα αντιμετωπίσουν την βίαιη αντίσταση της παλιάς άρχουσας τάξης, που θα επιχειρήσει να υπερασπιστεί τα προνόμια της.

Πρέπει επίσης να τονιστεί ότι οι κατηγορίες ενάντια στους Μαρξιστές, ότι είμαστε υπέρ της βίας, είναι καθαρή υποκρισία εκ μέρους των καπιταλιστών. Κάθε φορά που πέφτει στο τραπέζι, πρέπει να θυμόμαστε το αίμα που χύνεται και τις σφαγές που γίνονται στον ίδιο τον καπιταλισμό. Τι μπορεί να ειπωθεί για τις μηεπανδρωμένες επιθέσεις στο Πακιστάν και τους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν; Τις κτηνώδεις δικτατορίες στη Λατινική Αμερική τις δεκαετίες του ’70 και του ’80 – στη Χιλή, την Αργεντινή, της Βραζιλία κλπ – που είχαν όλες την υποστήριξη των κυβερνήσεων των ΗΠΑ; 

Όμως δεν υπάρχει μεγαλύτερο παράδειγμα της φρικιαστικής βίας που ο καπιταλισμός επιφέρει, από τον Πρώτο και τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Μαζικές σφαγές με σκοπό το ξαναμοίρασμα της παγκόσμιας αγοράς ανάμεσα στις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις.

Τι έχουν να πουν οι καπιταλιστές για τον Κρόμγουελ στην Αγγλία, τους Ιακωβίνους στην Γαλλία και τον επαναστατικό Αμερικάνικο εμφύλιο; Η άρχουσα τάξη κανει κάθε προσπάθεια σήμερα να διαστρεβλώσει, να αποκηρύξει και να μεταμφιέσει τις επαναστατικές και βίαιες μεθόδους που η ίδια χρησιμοποίησε για να σπάσει την κυριαρχία των φεουδαρχών και να εγκαθιδρύσουν τα δικά τους καθεστώτα. Οι άποικοι της Αμερικής σίγουρα δεν ήταν “ευγενικοί” όταν ξεφορτώνονταν τους νομιμόφρονες της Βρετανικής Αυτοκρατορίας στον πόλεμο της ανεξαρτησίας!

Και τέλος, τι έχουν να πουν οι καπιταλιστές για την συντριβή της Παρισινής Κομμούνας το 1871, όπου χιλιάδες αντρες, γυναίκες και παιδιά σφάχτηκαν και χιλιάδες άλλοι οδηγήθηκαν σε εξορία επειδή επιχείρησαν να δημιουργήσουν το πρώτο εργατικό καθεστώς στην ιστορία;

Τόση σύγχρονη ή ιστορική βία στο όνομα του καπιταλισμού – και όμως οι καπιταλιστές συκοφαντούν πικρόχολα την Ρωσική Επανάσταση και τους Μπολσεβίκους για τον εξής απλό λόγο: για πρώτη φορά στην ιστορία του καπιταλισμού, οι “δούλοι” αντεπιτέθηκαν και κατάφεραν να νικήσουν.

Αφού έχουμε αναφέρει όλα αυτά, πρέπει να τονίσουμε όμως ότι η Οκτωβριανή επανάσταση ήταν ίσως η λιγότερο αιματηρή επανάσταση στην ιστορία της ανθρωπότητας! Περισσότεροι άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά την υποτίθεται “αναίμακτη” Φεβρουαριανή επανάσταση που ανέτρεψε τον Τσάρο και εγκαθίδρυσε την αστική δημοκρατία. Μάλιστα, περισσότεροι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους ως ηθοποιοί σε ατυχήματα στα γυρίσματα της ταινίας “Οκτώβρης” του Σεργκέι Άιζενσταϊν, παρά στην πραγματική Οκτωβριανή Επανάσταση την οποία αναπαριστούσαν!

Δεν ήταν η επανάσταση των Μπολσεβίκων αυτή που ήταν βίαιη, αλλά η αντεπανάσταση της μειοψηφίας που προσπάθησε να την αντικρούσει. Αμέσως μετά την επανάσταση – που δεν ήταν “πραξικόπημα” αλλά ένα μαζικό κίνημα εργατών, στρατιωτών και αγροτών – τα εύπορα τμήματα της Ρωσικής κοινωνίας ξεκίνησαν μια εκστρατεία οικονομικού σαμποτάζ και στρατιωτικές επιχειρήσεις για να τσακίσουν την νέα εργατική κυβέρνηση. Είχαν τη βοήθεια σε αυτές τις δολοφονικές εκστρατείες, της εισβολής 21 ξένων στρατών, συμπεριλαμβανομένων των στρατευμάτων της Βρετανίας, της Γαλλίας, των ΗΠΑ και όλων των μεγάλων καπιταλιστικών δυνάμεων (καθώς και της Ελλάδας). Η τρομοκρατία των αντεπαναστατικών στρατών ήταν άμεση και ανηλεής, έχοντας σαν αποτέλεσμα πολλές εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι να δολοφονηθούν. 

Η άρχουσα τάξη λέει ότι το “σοσιαλιστικό πείραμα” της Σοβιετικής Ένωσης απέτυχε. Αλλά  ας φανταστούμε σε έναν επιστημονικό τομέα, να μπαίνει κάποιος μέσα σε ένα εργαστήριο κατά τη διάρκεια ενός πειράματος και να προσπαθεί να καταστρέψει τον ερευνητικό εξοπλισμό... και ύστερα να έχει το θράσος να διακηρύσσει ότι το πείραμα απέτυχε! Και όμως, αυτή είναι η λογική των καπιταλιστών σήμερα, οι οποίοι παραλείπουν να αναφέρουν ότι έχουν επέμβει στρατιωτικά σε κάθε απόπειρα στην ιστορία να χτιστεί μια σοσιαλιστική κοινωνία.
 

Πρέπει όμως να υπενθυμίσουμε ότι σήμερα, είναι τέτοια η αριθμητική δύναμη της παγκόσμιας εργατικής τάξης, που η δυνατότητα της διεξαγωγής ενός ειρηνικού μετασχηματισμού της κοινωνίας είναι καθόλα υπαρκτή. Ο μόνος παράγοντας που διατηρεί τον καπιταλισμό είναι οι ρεφορμιστές ηγέτες των εργατικών οργανώσεων που δεν έχουν την διάθεση να συγκρουστούν με τον καπιταλισμό και να προβάλλουν μια σοσιαλιστική εναλλακτική επιλογή. Ο “χαμένος κρίκος” είναι επομένως, η απουσία μιας συνειδητοποιημένης επαναστατικής ηγεσίας, οργανωμένης σαν ένα επαναστατικό κόμμα το οποίο θα μπορεί να συγκεντρώσει και να γενικεύσει τους επιμέρους αγώνες που διεξάγωνται καθημερινά σε διεθνές επίπεδο, ώστε να λειτουργήσει ως “μαμή της ιστορίας” και να βοηθήσει στο να γεννηθεί η νέα σοσιαλιστική κοινωνία με το ελάχιστο δυνατό κόστος για την ανθρωπότητα. Αυτό είναι το δικό μας καθήκον σήμερα!
 

Είναι αποτελεσματικός ο καπιταλισμός;

Πέρα από την συμπεριφορά των σοσιαλιστών σε ηθικό επίπεδο, γίνονται συχνά προσπάθειες  να αποδειχθει η αναποτελεσματικότητά του σοσιαλισμού σε σύγκριση με τον καπιταλισμό. Η φτώχεια των “σοσιαλιστικών” χωρών από την Κίνα του Μάο στην Κούβα του Κάστρο, από την Σοβιετική Ένωση στην Βόρεια Κορέα υψώνονται σαν φαντάσματα για να αποτρέπουν τους ανθρώπους να σκέφτονται μια ζωή πέρα από τον καπιταλισμό.

Το πρώτο πρόβλημα με αυτά τα επιχειρήματα είναι ότι αυτές οι χώρες χαρακτηρίζονται σοσιαλιστικές. Σίγουρα, σημαντικές πτυχές του σοσιαλισμού ήταν εμφανείς στη Σοβιετική Ένωση και συνεχίζουν να είναι στη Κούβα. Ωστόσο, παραμένουν μακριά από το να είναι υγιείς σοσιαλιστικές χώρες. Σε μια γνήσια σοσιαλιστική κοινωνία, η οικονομία δεν θα πρέπει να σχεδιάζεται από πάνω προς τα κάτω με βάση τις ορέξεις μιας γραφειοκρατικής κλίκας, αλλά από κάτω προς τα πάνω χρησιμοποιώντας ένα σύστημα δημοκρατικού εργατικού ελέγχου στους χώρους εργασίας και εκλεγμένων αντιπροσώπων σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, προκειμένου να σχεδιαστεί δημοκρατικά ο τρόπος που χρησιμοποιούνται και διατίθενται οι πόροι της κοινωνίας.

Σε κάθε περίπτωση, η σύγκριση της Κούβας με τις προηγμένες καπιταλιστικές χώρες, είναι λανθασμένη. Εκτός από τα οφέλη που έχουν πάρει οι προηγμένες καπιταλιστικές χώρες, μετά από δεκαετίες σκληρής εκμετάλλευσης των αποικιών (όπως η Κούβα!), χώρες σαν την Κούβα ξεκίνησαν από πολύ χαμηλότερο οικονομικό επίπεδο ανάπτυξης. Μια πιο κατάλληλη σύγκριση θα ήταν με τα άλλα νησιά της Καραϊβικής όπου ο καπιταλισμός είχε την ευκαιρία να δείξει τι μπορεί να κάνει για τους ανθρώπους. Η Αϊτή είναι το καταλληλότερο παράδειγμα, ένα νησί σχεδόν συνώνυμο με την φτώχεια και την εκμετάλλευση των παιδιών από την Nike.

Κάτω από τις τεράστιες πιέσεις που δέχθηκε σε ιδιαίτερες περιστάσεις, η Ρωσική επανάσταση εκφυλίστηκε κατά την διάρκεια της δεκαετίας του 1920. Αυτό που ήταν αρχικά μια εργατική δημοκρατία με βάση τα νεαρά και υγιή σοβιέτ (τοπικά συμβούλια εργατών, στρατιωτών και αγροτών) κυριαρχήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τη γραφειοκρατία του Κομμουνιστικού Κόμματος, επικεφαλής της οποίας ήταν ο Στάλιν.

Παρ’ όλα αυτά, μπορούμε να δούμε κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα την πρόοδο που έχει γίνει στον «κομμουνιστικό» κόσμο. Παρά την ασφυκτική γραφειοκρατία της, την άγρια βαρβαρότητα ενάντια στους αντιπάλους και τα συνεχή ζιγκ-ζαγκ στην πολιτικής της τροχιά, η Σοβιετική Ένωση κατάφερε να αποδείξει στον κόσμο την ανωτερότητα μιας οικονιμίας που βασίζεται στην εθνικοποιημένη βιομηχανία, παράγοντας τα απαραίτητα αγαθά σε μια σχεδιασμένη βάση.

Το 1917 η Ρωσία δεν είχε ακόμα απομακρυνθεί ολοκληρωτικά από την φεουδαρχία. Τα επόμενα χρόνια ρίχνεται ακόμα περισσότερο προς τα πίσω από τα γεγονότα που περιγράφηκαν παραπάνω. Κι όμως, φτάνοντας στην περίοδο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου ήταν σε θέση να νικήσει τον στρατό του Χίτλερ χάρη στην εθνικοποιημένη σχεδιασμένη οικονομία. Ακόμα και μετά τον πόλεμο και χωρίς καμιά υποστήριξη από σχέδια Μάρσαλ, το σύνολο της βιομηχανίας της Ανατολικής Ευρώπης ξαναχτίστηκε μέσα σε λίγα χρόνια. Την δεκαετία του 1950 τα σταλινικά κράτη είχαν προηγμένη βιομηχανία και είχαν σημειώσει σημαντική πρόοδο στους τομείς της επιστήμης και του πολιτισμού και η ΕΣΣΔ ήταν η πρώτη χώρα που έστειλε έναν άνδρα, αλλά και μια γυναίκα, στο διάστημα.

Η σχεδιασμένη οικονομία είχε τη δυνατότητα να προσφέρει πλήρη απασχόληση, δωρεάν εκπαίδευση σε όλα τα επίπεδα και να χρηματοδοτήσει σημαντικά άλματα στην τεχνολογική ανάπτυξη, ακόμη και στη Ρωσία του Στάλιν και την Κούβα του Κάστρο. Όταν οι καπιταλιστικές χώρες παρέπαιαν κάτω από τα χτυπήματα της Μεγάλης Ύφεσης του '30, η σχεδιασμένη οικονομία της Σοβιετικής Ένωσης έδινε ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης πάνω από 20% και οι βαριές βιομηχανίες αναπτύχθηκαν κατά 400% την ίδια περίοδο.

Φυσικά, δεν πρέπει να ξεχνιούνται το φρικτό ανθρώπινο κόστος για πολλές από αυτές τις προόδους αλλά και οι στρεβλώσεις πάνω στους πολιτιστικούς και επιστημονικούς πειραματισμούς της εποχής από το Σταλινικό δόγμα.

Η άλλη πλευρά αυτού του νομίσματος είναι φυσικά οι οφέλη που είναι δυνατά σε μια υγιή σχεδιασμένη οικονομία υπό δημοκρατικό εργατικό έλεγχο, με πλήρη ελευθερία της επιστημονικής και κοινωνικής ανάπτυξης. Ακόμα και με όλα τα τρομερά ελαττώματα που υπήρχαν στο εκφυλισμένο μοντέλο σοσιαλισμού που υπήρχε στην ΕΣΣΔ, έγιναν επίσης απίστευτες προόδοι. Με αυτά τα δεδομένα, χρειάζεται μόνο μια μικρή άσκηση της φαντασίας για να φανούν οι δυνατότητες προόδου, αν εγκαθιδρυθεί μια υγιής εργατική δημοκρατία.

Ας συγκρίνει κανείς αυτό, με την κολοσσιαία σπατάλη στον καπιταλισμό, με τα βουνά των σκουπιδιών που πετιούνται σε χώρες του τρίτου κόσμου, με τη καταστροφή της ατμόσφαιρας της γης μέσω της χρήσης ορυκτών καυσίμων (και ιδιαίτερα με το “fracking”)  και με τις τεράστιες δαπάνες για στρατιωτικούς εξοπλισμούς.

Μας λένε ότι το «αόρατο χέρι» της αγοράς είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος κατανομής των πόρων. Και όμως ζούμε στη χειρότερη κρίση του καπιταλισμού που έχει δει ποτέ η ιστορία, μια κρίση κατά την οποία οι τραπεζικοί λογαριασμοί των μεγαλύτερων εταιρειών στο Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ κατέχουν σε μετρητά αθροιστικά 800 δις λίρες και 2 τρις δολάρια αντίστοιχα – χρημάτα τα οποία δεν θέλουν και δεν μπορούν να επενδύσουν γιατί δεν θα βγάλουν κέρδη.

Με ποιο τρόπο είναι αυτό αποτελεσματικό; Πως είναι αποτελεσματικό να υπάρχουν άδεια σπίτια και παράλληλα να υπάρχουν άστεγοι; Τα εργοστάσια και τα γραφεία να είναι σε αδράνεια όταν υπάρχουν τόσα πολλά που θέλει η κοινωνία; Να υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι άνεργοι και ακόμα περισσότεροι που εργάζονται σε δύο δουλειές για να τα βγάλουν πέρα; Ωστόσο, αυτές οι αντιφάσεις είναι η λογική του καπιταλισμού.

Αιτήματα λοιπόν, όπως καθολική στέγαση, δουλειά για όλους, καθώς και κατάργηση όλων των εμποδίων για την δωρεάν εκπαίδευση και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Το κύριο εμπόδιο σε αυτές τις απαιτήσεις για την ανάπτυξη της κοινωνίας είναι το καπιταλιστικό σύστημα - ένα σύστημα που αποδεικνύεται ότι είναι πολύ αναποτελεσματικό!

Συνεχίζεται

Μέλπω Α., Νίκος Σ., Μάχη Κ., Νίκος Θ. 

Μύθοι για τον Μαρξισμό - Α' μέρος

Τις δύο τελευταίες δεκαετίες είμαστε μάρτυρες ενός μπαράζ προπαγάνδας ενάντια στον Mαρξισμό και την επαναστατική του κληρονομιά. Από τότε που κατέρρευσε ο σταλινισμός - όχι ο σοσιαλισμός αλλά μια τερατωδώς παραμορφωμένη καρικατούρα του Mαρξισμού - τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης, τα πανεπιστήμια, οι καθηγητές και οι ιστορικοί επιτίθενται στον Mαρξισμό, για να τον δυσφημίσουν. Εδώ θα εξετάσουμε τους πιο κοινούς μύθους για το Mαρξισμό και το σοσιαλισμό.

Είναι ο σοσιαλισμός και η δημοκρατία ασύμβατοι;

Τα σταλινικά καθεστώτα στην Σοβιετική Ένωση, την Ανατολική Ευρώπη, την Κίνα και αλλού είναι οι πιο κοινές περιπτώσεις που χρησιμοποιούνται για την επίθεση εναντίον του μαρξισμού. Πολλές από τις διαστρεβλώσεις για τον Μαρξισμό μπορούν να συνδεθούν με την εγκαθίδρυση της πρώτης εργατικής κυβέρνησης στον κόσμο με ένα σαφώς επαναστικό πρόγραμμα - αυτήν των Ρώσων Μπολσεβίκων. Η Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917 περιγράφεται απλά ως ένα “πραξικόπημα” και ο Μαρξισμός εξισώνεται με τα εγκλήματα του Στάλιν.

Δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι αυτά τα σταλινικά καθεστώτα είχαν μία τεράστια γραφειοκρατική κάστα στην κορυφή της κοινωνίας και στερούνταν κάθε βασικού δημοκρατικού δικαιώματος. Τέτοια ιστορικά παραδείγματα χρησιμοποιούνται για να “αποδείξουν” ότι σοσιαλισμός και δημοκρατία είναι έννοιες εντελώς ασύμβατες.

Ωστόσο, η μελέτη της Ρωσικής Επανάστασης αποκαλύπτει την άνθιση της κοινωνίας αμέσως μετά τη νίκη της επανάστασης: την αποποινικοποίηση της ομοφυλοφιλίας και της έκτρωσης, τη σύσταση δωρεάν γενικής ιατρικής περίθαλψης και εκπαίδευσης, μία ραγδαία αναπτυσσόμενη οικονομία και γιγάντια βήματα προόδου στην επιστήμη και τον πολιτισμό.

Πολλές από τις κατακτήσεις της Επανάστασης χάθηκαν υπό την ηγεσία του Στάλιν. Αλλά αυτή η διαδικασία του εκφυλισμού σε ένα απολυταρχικό καθεστώς δεν είναι το αναπόφευκτο αποτέλεσμα του Μαρξισμού - όπως θα ήθελαν να πιστεύουμε η αστική τάξη και τα φερέρωνά της - αλλά το αποτέλεσμα της προσπάθειας να οικοδομηθεί μια σοσιαλιστική κοινωνία σε μία απομονωμένη και οικονομικά καθυστερημένη χώρα.

Πρέπει επίσης, να ρίξουμε μια ματιά στο πώς μοιάζει η δημοκρατία στον καπιταλισμό. Παρατηρώντας τον κόσμο σήμερα, όπου - παρά την κρίση στην οικονομία και τη λιτότητα ανά την υφήλιο - οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι, είναι προφανές ότι η κοινωνία και η οικονομία λειτουργούν προς όφελος μιας πολύ μικρής μειοψηφίας: των τραπεζιτών, των βιομηχάνων, των χρηματιστών, δηλαδή της αστικής τάξης. Αυτό το “1%”, μέσω της ιδιοκτησίας και του ελέγχου των βασικών μοχλών της οικονομίας, είναι οι μόνοι άνθρωποι που πραγματικά έχουν λόγο σε ό,τι αφορά τις μεγάλης σημασίας αποφάσεις στην κοινωνία. Η συντριπτική πλειοψηφία της κοινωνίας - το 99% - δεν έχει σχεδόν κανένα λόγο στο πώς αυτή λειτουργεί.

Υπό αυτή την έννοια, ο καπιταλισμός μπορεί να περιγραφεί ως η δικτατορία του κεφαλαίου. Αυτό δεν αναιρεί τη δημοκρατική μορφή που παίρνει η κυβέρνηση με τα εκλεγμένα κοινοβούλια, την ελευθερία του λόγου κλπ. αλλά εκφράζει το γεγονός ότι το κράτος σε αυτές τις χώρες υπάρχει για να διαιωνίζει ένα συγκεκριμένο σύνολο σχέσεων ιδιοκτησίας και εξουσίας. Πολύ απλά, το κράτος σε μία αστική κοινωνία υπάρχει για να διατηρεί τον καπιταλισμό και τα προνόμια της αστικής τάξης.

Αυτό μπορούμε να το διακρίνουμε πιο ξεκάθαρα στην Ευρώπη, όπου εκλεγμένες κυβερνήσεις πετάχτηκαν στο περιθώριο και αντικαταστάθηκαν από μη εκλεγμένους τεχνοκράτες, που επιβλήθηκαν από την Κομισιόν και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στο όνομα του αποκαλούμενου “εθνικού συμφέροντος”, δηλαδή του συμφέροντος των χρηματιστικών αγορών και των επιχειρηματικών μεγαλοεπενδυτών. Η επιβληθείσα λιτότητα σε χώρες όπως η Ελλάδα και η Ισπανία έχει οδηγήσει σε πραγματικές φρίκες αντίστοιχες με κάποιες εκ των χειρότερων δικτατοριών στην ιστορία. Και όλα αυτά, ενώ δισεκατομμύρια κάθονται αναπαυτικά σε τραπεζικούς λογαριασμούς των μεγαλύτερων επιχειρήσεων που είναι απρόθυμες να επενδύσουν, γιατί δεν μπορούν να κερδοφορήσουν.

Ενάντια σε αυτή τη δικτατορία του κεφαλαίου, ο Μαρξ και ο Λένιν μιλούσαν για τη “δικτατορία του προλεταριάτου”: στην ουσία, μια κοινωνία όπου η άρχουσα τάξη είναι η εργατική τάξη - την οποία αποτελούν αυτοί, οι οποίοι στον καπιταλισμό εξαρτώνται από έναν μισθό για την επιβίωσή τους. Σε μια σοσιαλιστική κοινωνία, η οικονομία θα λειτουργούσε όχι για τα κέρδη μιας μικρής μειοψηφίας αλλά για τις ανάγκες της συντριπτικής πλειοψηφίας υπό ένα ορθολογικό και δημοκρατικό σχέδιο παραγωγής. Αντί για μια απλή ψηφοφορία εκλεγμένων πολιτικών μια φορά κάθε μερικά χρόνια, συνηθισμένοι άνθρωποι θα είχαν πραγματικό λόγο στην καθημερινή λειτουργία της κοινωνίας.

Η εμπειρία της Ρωσίας έχει οδηγήσει πολλούς να βλέπουν τον Μαρξισμό, τον κομμουνισμό και το σοσιαλισμό ως ψευδώνυμα για τη δικτατορία και για ιδέες έμφυτα ενάντιες στη δημοκρατία. Αυτό θα ήταν ένα τεράστιο λάθος. Οι μαρξιστές είναι οι μεγαλύτεροι αγωνιστές στη μάχη για δημοκρατικά δικαιώματα, τα οποία είναι ζωτικής σημασίας εργαλεία στην πάλη για καλύτερο βιοτικό επίπεδο. Το δικαίωμα του συνέρχεσθαι και της οργάνωσης επιτρέπει στους εργάτες να σχηματίσουν ισχυρά συνδικάτα και πολιτικά κόμματα, με τα οποία μπορούν να οργανώσουν την κοινή τους πάλη. Το δικαίωμα στην ελευθερία του λόγου επιτρέπει στους επαναστάτες να διαδίδουν τις επαναστατικές ιδέες και το πρόγραμμα για το μετασχηματισμό της κοινωνίας. Όλα αυτά τα δικαιώματα δεν παραχωρήθηκαν από την “πεφωτισμένη” άρχουσα τάξη αλλά κατακτήθηκαν από την πάλη των εργάτων.

Τα δημοκρατικά δικαιώματα, ωστόσο, στον καπιταλισμό μπορούν να είναι μόνο προσωρινές κατακτήσεις ή νομικές διατυπώσεις. Η ανάγκη της αστικής τάξης να διατηρήσει την κυριαρχία της στους μοχλούς της εξουσίας έχει ως επακόλουθο την αναπόφευκτη υπονόμευση των δικαιωμάτων και των μεταρρυθυμίσεων που κερδήθηκαν από την εργατική τάξη, όταν ξεσπά η κρίση και οι καπιταλιστές αρνούνται να αφήσουν τα συμφέροντά τους να απειληθούν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα που το αποδεικνύει είναι η χρήση, όπως προαναφέρθηκε, μη εκλεγμένων τεχνοκρατών πρόσφατα στην Ευρώπη, για να εφαρμοστούν  μέτρα λιτότητας παρά την ευρεία λαϊκή αντίθεση.

Αντίθετα, οι σοσιαλιστές αγωνίζονται για κάθε δημοκρατικό δικαίωμα της εργατικής τάξης. Αυτό που προσφέρουν, όμως, οι μαρξιστές είναι ένας τρόπος να εξασφαλιστεί η μονιμότητα αυτών των δικαιωμάτων και η παροχή γνήσιας δημοκρατίας. Σε τελική ανάλυση, η πραγματική δημοκρατία είναι ένα ζήτημα χρόνου - χρόνου για συνηθισμένους ανθρώπους να αναμιχθούν σε πολιτικές δραστηριότητες και τη λειτουργία της κοινωνίας, παρά να είναι υποχρεωμένοι να εργάζονται 50-60 ώρες την εβδομάδα απλά για να επιβιώσουν.

Με τη λειτουργία της οικονομίας υπό ένα ορθολογικό πλάνο θα μπορούσε να εξαλειφθεί η ανεργία και να μοιραστεί ο χρόνος εργασίας, και ετσι να μειωθούν οι ώρες της εργάσιμης ημέρας και να εξοικονομηθεί ελεύθερος χρόνος. Η επένδυση στην τεχνολογία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για περαιτέρω μείωση της εργατικής ημέρας, δημιουργώντας γνήσιες υλικές συνθήκες, για να συμμετέχουν οι άνθρωποι στις δημοκρατικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων και οικονομικού σχεδιασμού στην κοινωνία.

Συνεχίζεται

Μέλπω Α., Νίκος Σ., Μάχη Κ., Νίκος Θ. 

Συλλογή μαρξιστικών κειμένων - Νέα έκδοση!

Οι ομάδες της καμπάνιας "Νεολαία ενάντια στον Καπιταλισμό" προχώρησαν στην έκδοση μιας συλλογής συνοπτικών μαρξιστικών κειμένων! Η συλλογή περιλαμβάνει επτά κείμενα των κλασικών του Μαρξισμού για πολλά διαφορετικά ζητήματα και έχει τιμή μόλις 1,5 ευρώ. Τα κείμενα που περιέχει μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμη συμβολή στην προσπάθεια των νέων να κατανοήσουν τις επαναστατικές ιδέες του Μαρξισμού.

Αναλυτικά τα περιεχόμενα της νέας έκδοσης:

Ι. ΜΙΣΘΟΣ ΤΙΜΗ ΚΕΡΔΟΣ (ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ) – ΚΑΡΛ ΜΑΡΞ 

ΙΙ. ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ – ΦΡΙΝΤΡΙΧ ΕΝΓΚΕΛΣ 

ΙΙΙ. ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΠΗΓΕΣ & ΤΑ ΤΡΙΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥ ΜΑΡΞΙΣΜΟΥ – ΒΛΑΝΤΙΜΙΡ ΛΕΝΙΝ 

IV. ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΗΣ ΚΟΜΜΟΥΝΑΣ – ΒΛΑΝΤΙΜΙΡ ΛΕΝΙΝ 

V. ΑΛΛΗ ΜΙΑ ΦΟΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΗΤΤΑΣ ΣΤΗΝ ΙΣΠΑΝΙΑ – ΛΕΟΝ ΤΡΟΤΣΚΙ 

VΙ. ΒΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑ – ΡΟΖΑ ΛΟΥΞΕΜΠΟΥΡΓΚ 

VΙΙ. ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΤΟΥ 3ου ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΗΣ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ

 

Οι αναγκαίες αλλαγές στα Πανεπιστήμια

Μπροστά στη διαρκή προσπάθεια για αντιδραστική αναδιάρθρωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από τις αστικές κυβερνήσεις αλλά και με την πρόσφατη εκλογή μιας κυβέρνησης με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ, γίνεται πιο επίκαιρη από ποτέ η συζήτηση για τον ρόλο του πανεπιστημίου και για τις αναγκαίες αλλαγές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Ο ρόλος του πανεπιστημίου

Το πανεπιστήμιο συμπυκνώνει, εμπεδώνει και αναπαράγει τον καπιταλιστικό διαχωρισμό πνευματικής και χειρωνακτικής εργασίας. Στόχος του είναι η πλατιά αναπαραγωγή των φορέων καπιταλιστικής εξουσίας, των στελεχών της παραγωγής και της διοίκησης και βέβαια της πολιτικής και ιδεολογικής ηγεμονίας του αστικού κράτους. Επίσης στόχος του είναι η παραγωγή και η αναπαραγωγή επιστήμης ως παραγωγής δύναμης υπαγόμενη στο κεφάλαιο.

Φορέας της εκπαιδευτικής διαδικασίας δεν μπορεί παρά να είναι το κράτος ανεξάρτητα αν τα ιδρύματα είναι δημόσια ή ιδιωτικά. Αυτό γιατί πρώτον, μόνο το κράτος μπορεί να εγγυηθεί την επιβολή της αστικής-εθνικής ιδεολογίας στους εργαζόμενους, δεύτερον γιατί μόνο το κράτος μπορεί να αναλάβει το κόστος της βασικής επιστημονικής έρευνας (το κόστος αυτό είναι ασύμφορο για τον ατομικό καπιταλιστή, γιατί δεν εξυπηρετεί τις άμεσες ανάγκες του, αλλά χωρίς αυτό δεν μπορεί να υπάρξει εφαρμοσμένη έρευνα, και, σε τελική ανάλυση, επιστημονική εξέλιξη) και τρίτον, η αντίφαση ανάμεσα στον ατομικό καπιταλιστή και την αστική τάξη ως σύνολο, που εκφράζεται μέσω της αντίφασης μεταξύ υπερ-εξειδίκευσης και κινητικότητας, μπορεί να επιλυθεί μόνο από το κράτος.

Το πανεπιστήμιο παίζει για τον καπιταλισμό ρόλο κλειδί και ο χαρακτήρας του θα είναι πάντα ταξικός ακόμα και με την καλύτερη μορφή. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι όπως και κάθε άλλος ιδεολογικός μηχανισμός δεν αποτελεί πεδίο ταξικής σύγκρουσης, και δεν διαπερνάται από την ταξική πάλη. Αυτό γίνεται βέβαια κυρίως λόγω της, αυξημένης για μια ιστορική περίοδο, δυνατότητας πρόσβασης της εργατικής τάξης σε αυτό και αφετέρου λόγω της μαζικής προλεταριοποίησης του επιστημονικού - ειδικευμένου εργατικού δυναμικού και των μικροαστικών στρωμάτων. Το φοιτητικό κίνημα αποτελεί έτσι έναν από τους βασικότερους εν δυνάμει σύμμαχους του εργατικού κινήματος.

Η σύγχρονη αντιμεταρρύθμιση στο πανεπιστήμιο

Στη δεδομένη ιστορική συγκυρία βιώνουμε μια έντονη τάση για συνολική αναμόρφωση του καπιταλιστικού πανεπιστημίου (και γενικά του εκπαιδευτικού συστήματος) σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο. Αυτή η "αναμόρφωση" αποτελεί στην πραγματικότητα μια αντι-μεταρρύθμιση, η οποία εκφράζει μια ιστορική αναγκαιότητα του καπιταλισμού (ο οποίος βρίσκεται σε συνθήκες κρίσης και παρακμής) να εντείνει το βαθμό υπαγωγής της επιστήμης στις υπάρχουσες σχέσεις παραγωγής (αυτή η κατεύθυνση εκφράζεται, για παράδειγμα, στην εντατικοποίηση του ρυθμού σπουδών και την ένταση της πειθάρχησης, ενώ στην εξειδίκευσή της στην Ελλάδα συμπεριλαμβάνεται η κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου). Η εξειδίκευση αυτής της μεταρρύθμισης στην Ελλάδα περιλαμβάνει και την προσπάθεια του υπερχρεωμένου αστικού κράτους να απαλλαγεί από τον μεγαλύτερο όγκο της χρηματοδότησης της εκπαίδευσης.

Μπορούμε συνοπτικά να πούμε, με βάση την παραπάνω ανάλυση, ότι οι γενικές κατευθύνσεις της αναδιάρθρωσης είναι οι εξής:

Α) Η πληρέστερη και συνολικότερη υπαγωγή της επιστήμης ως παραγωγικής δύναμης (και συνακόλουθα της εκπαίδευσης) στο κεφάλαιο και συγκεκριμένα στις μεσοπρόθεσμες ανάγκες και συμφέροντα του.

Β) Η υποταγή της εκπαίδευσης ως αναπαραγωγικής διαδικασίας (δηλ. ως διαδικασίας παραγωγής εργαζομένων) στις μεσοπρόθεσμες ανάγκες της αγοράς, σε πλήρη αντιστοιχία με την εργασιακή αναδιάρθρωση, δηλαδή με την εισαγωγή ελαστικών μορφών εργασίας- σπασμένων εργασιακών δικαιωμάτων - υπερειδίκευσης και με συνολικό στόχο την πτώση της τιμής της εργατικής δύναμης.

Γ) Η ενίσχυση σε μία συγκεκριμένη κατεύθυνση (αξιωματικοί της παραγωγής) του κατανεμητικού ρόλου του πανεπιστημίου με την ένταση των ταξικών φραγμών.

Δ) η προώθηση ενός οξυμένου καταμερισμού εργασίας μεταξύ ιδρυμάτων με αποτέλεσμα τη δημιουργία δύο ή και τριών ταχυτήτων πανεπιστημιακών ιδρυμάτων (επιστημονική ελίτ - τεχνολόγοι εφαρμοστές - επαγγελματική κατάρτιση)

Ε) Το άνοιγμα νέας κερδοφόρας διεξόδου στο ιδιωτικό κεφάλαιο, στο παρθένο επενδυτικό πεδίο της εκπαίδευσης.

Πέρα όμως από τις συγκεκριμένες κατευθύνσεις μπορούμε να διακρίνουμε και «παράπλευρες» συνακόλουθες επιπτώσεις όπως:

Α) Εισαγωγή της βασικής αντίθεσης κεφάλαιο- εργασία με άμεσο τρόπο στο πανεπιστήμιο

Β) Μετατόπιση του βάρους στη σχέση βασικής- εφαρμοσμένης έρευνας προς την εφαρμοσμένη με συνολικότερες αρνητικές επιπτώσεις στην επιστημονική εξέλιξη και βέβαια πλήρη απώλεια του κοινωνικού χαρακτήρα της έρευνας-επιστήμης.

Γ) Απώλεια συνολικά του κοινωνικού χαρακτήρα της εκπαίδευσης

Δ) Μεταβολή της σχέσης ειδικευμένης- απλής εργασίας και συνακόλουθη πτώση της τιμής και των δύο με αρνητικές επιπτώσεις στο βιοτικό επίπεδο της εργατικής τάξης.

Η πάλη στα πανεπιστήμια

Σήμερα στα πανεπιστήμια, η ρεφορμιστική γραμμή ανάγεται σε ένα (στην καλύτερη περίπτωση minimum & maximum) πρόγραμμα, επικεντρωμένο σε συγκυριακές και επιμέρους διεκδικήσεις, οι οποίες θα βελτιώνουν τις συνθήκες ζωής, εργασίας και εκπαίδευσης. Αυτές οι διεκδικήσεις προφανώς είναι αναγκαίες, αλλά δεν πρέπει να καλλιεργούμε αυταπάτες για το χαρακτήρα τους, να τις ανάγουμε σε αυτοσκοπό, και να αγνοούμε το γεγονός ότι σε συνθήκες καπιταλιστικής κρίσης, η δυνατότητα για τέτοιες, προσωρινού τύπου νίκες είναι μηδαμινή. Αντίθετα, το όπλο μας στον αγώνα πρέπει να είναι ένα μεταβατικό πρόγραμμα διεκδικήσεων. 

1) Ενάντια στην εκπαιδευτική αντιμεταρρύθμιση

· Όχι στην ιδιωτική εκπαίδευση
· Κατάργηση του «νόμου-πλαίσιο» λειτουργίας των πανεπιστημίων, όχι στις διαγραφές φοιτητών, τις πιστωτικές μονάδες και τα Συμβούλια Ιδρύματος
· Κατάργηση των νόμων για την αξιολόγηση, τα ΙΔΒΕ, τον ΔΟΑΤΑΠ
· Κατάργηση του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας (ΕΣΥΠ)
2) Άμεση αύξηση των κρατικών δαπανών για την Παιδεία
3) Ενιαίος κρατικός φορέας σχεδιασμού της Παιδείας κάτω από φοιτητικό και εργατικό έλεγχο
4) Δημόσια Δωρεάν Εκπαίδευση χωρίς ταξικούς φραγμούς
· Δωρεάν σίτιση-στέγαση-μεταφορές για όλους τους φοιτητές. Ανέγερση νέων εστιών που να καλύπτουν τις ανάγκες, με κρατική χρηματοδότηση.
· Δωρεάν συγγράμματα για όλους τους φοιτητές. Τα συγγράμματα αυτά να εκδίδονται από πανεπιστημιακά τυπογραφεία και με τον έλεγχο του πανεπιστημίου.
· Υποτροφίες στους φοιτητές με πολύ χαμηλό εισόδημα, που να καλύπτουν όλα τα έξοδα σπουδών.
· Αύξηση του ορίου απουσιών για τους εργαζόμενους φοιτητές.
5) Ελεύθερη εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση - Αντικατάσταση του εξετασιοκεντρικού συστήματος με ομαδικές και ατομικές απαλλακτικές εργασίες
6) Ενιαία Πανεπιστημιακή Εκπαίδευση - Όχι στις κατατμήσεις - Ένα πτυχίο ανά γνωστικό αντικείμενο - Αναμόρφωση σπουδών - Αναπροσανατολισμός της έρευνας
7) Όλα τα επαγγελματικά δικαιώματα στο πτυχίο - Πάλη ενάντια στην ανεργία μαζί με το εργατικό κίνημα για:
· 7ωρο - 5μερο - 35ωρο χωρίς μείωση αποδοχών, για όλους τους εργαζόμενους.
· Κινητή κλίμακα ωρών εργασίας (δηλαδή προσαρμογή των ωρών εργασίας, ανάλογα με τις ανάγκες της παραγωγής και τον αριθμό του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού, με στόχο την εξάλειψη της ανεργίας) με πρώτο σταθμό το 35ωρο
· Μείωση των ορίων συνταξιοδότησης στα 58 έτη για τους άντρες, στα 55 για τις γυναίκες και τα «Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα».
8) Ενάντια στην αυθαιρεσία πρυτάνεων - καθηγητικού κατεστημένου και στον έλεγχο του Πανεπιστημίου από το κεφάλαιο: Φοιτητικός και εργατικός έλεγχος και διοίκηση σε όλες τις σχολές
9) Καμία σύνδεση των σχολών με τις ιδιωτικές επιχειρήσεις - Σύνδεση της εκπαίδευσης με την παραγωγή στη βάση των κοινωνικών αναγκών.

Βασικό χαρακτηριστικό ενός τέτοιου προγράμματος είναι το ότι τα αιτήματα που περιλαμβάνει, είναι ζωτικά, μπορούν να υλοποιηθούν με βάση το παρόν επίπεδο ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων, αλλά μπορούν να κατακτηθούν συνολικά μόνο σε σύγκρουση με την ουσία του υφιστάμενου κοινωνικοοικονομικού συστήματος. 

Φοίβος Σ.

Ανακοίνωση για την επέμβαση της αστυνομίας στην κατάληψη της Πρυτανείας του ΕΚΠΑ

Καταδικάζουμε απερίφραστα την απόφαση της κυβέρνησης να επέμβει με αστυνομικές δυνάμεις στην κατάληψη της Πρυτανείας του ΕΚΠΑ, καθώς και το κλίμα τρομοκρατίας που δημιουργήθηκε όλο το προηγούμενο διάστημα από τις δυνάμεις καταστολής στην ευρύτερη περιοχή γύρω από την κατάληψη.

Η κυβέρνηση γενικά και ο Υπουργός Πανούσης ειδικά, είναι υπόλογοι για την καταπάτηση του πανεπιστημιακού ασύλου, τις αναίτιες συλλήψεις, τις προσαγωγές και τους ξυλοδαρμούς υποστηρικτών της κατάληψης ή ακόμα και περαστικών. Δυστυχώς οι δυνάμεις καταστολής δεν έδρασαν "αυτόνομα" για να "υπονομεύσουν" την κυβέρνηση, αλλά κάτω από τις εντολές της.

Το επιχείρημα πως "η κατάληψη ήταν αναίτια αφού η κυβέρνηση φέρνει νομοσχέδιο που ικανοποιεί τα αιτήματά της" εκφράζει την λανθασμένη άποψη πως οι κινητοποιήσεις και τα νομοσχέδια της κυβέρνησης είναι εξ ορισμού αντιπαραθετικά μεταξύ τους - και σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί να δικαιολογήσει την αστυνομική επέμβαση. Η κριτική που πρέπει να γίνει στους αναρχικούς που προχώρησαν στην κατάληψη της Πρυτανείας δεν μπορεί να αφορά την ίδια την κινητοποίησή τους, αλλά το ότι δεν συνέδεσαν το αγώνα για τα δίκαια αιτήματα των απεργών πείνας - τα οποία αποτελούν πάγιες θέσεις της Αριστεράς και μόνο μερικώς ικανοποιούνται από το νομοσχέδιο της κυβέρνησης, σε σημείο μάλιστα που για να γίνει πιο ολοκληρωμένο κατέθεσαν τροπολογίες οι ίδιοι οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ - με το πραγματικό κίνημα των εργαζόμενων και της νεολαίας.

Η αποπομπή του προκλητικού Υπουργού Πανούση από την κυβέρνηση και η άμεση απελευθέρωση των συλληφθέντων, αποτελούν επιτακτική αναγκαιότητα. Δεδομένης όμως της "σύμπνοιας" της μεταξύ αυτού και της υπόλοιπης κυβέρνησης, αποτελεί επίσης επιτακτική αναγκαιότητα, η εγκατάλειψη από την κυβέρνηση της σημερινής πολιτικής της για τα ένοπλα σώματα ασφαλείας και η εφαρμογή των παρακάτω μέτρων:

• Κατάργηση όλων των ειδικών δυνάμεων καταστολής και αστυνόμευσης των αγώνων του εργαζόμενου λαού και της νεολαίας.
• Απαγόρευση παρουσίας των σωμάτων ασφαλείας στους χώρους στους οποίους διεξάγεται πολιτική και συνδικαλιστική δραστηριότητα και επέκταση του ασύλου σε όλους τους εκπαιδευτικούς και εργασιακούς χώρους.
• Κατάργηση κάθε αυτοδιοίκητου των σωμάτων ασφαλείας. Υπαγωγή τους στον έλεγχο των μαζικών οργανώσεων του εργαζόμενου λαού και της νεολαίας και μετατροπή τους σε πολιτοφυλακές, με εκ περιτροπής συμμετοχή σε αυτές μελών των μαζικών εργατικών οργανώσεων και της νεολαίας. Καθορισμός του προγράμματος εκπαίδευσής τους από τις μαζικές οργανώσεις.
• Αμοιβή όλων των αξιωματούχων με το μισθό ενός ειδικευμένου εργάτη.